بندیر یک ساز کوبهای است که از یک قاب چوبی و یک صفحه پوستی تشکیل شده و از نظر شکل کلی شبیه به ساز دف میباشد. در زبان ترکی استانبولی، واژه «بندیر» به معنای ساز کوبهای دستی بزرگ با قاب است. در ادامه این نوشته از وبلاگ ندابلاگ، اطلاعات بیشتری درباره این ساز کسب خواهید کرد.
ساز بندیر
همانطور که پیشتر اشاره شد، بندیر یک ساز کوبهای است که ظاهری شبیه به دف دارد، اما صدای مخصوص به خود را تولید میکند. از این ساز معمولاً برای همراهی با دیگر سازها در اجراهای گروهی استفاده میشود تا فضای موسیقی را غنیتر و زیباتر کند. البته گاهی به صورت تکنوازی نیز نواخته میشود.
برای گسترش دانش خود، به مقاله صدای سه بعدی چیست؟ سر بزنید.
برای یادگیری پیشرفته، به نکات مهم در هنگام خرید سیم گیتار مراجعه کنید.
برای گسترش دانش خود، به مقاله پرویز یاحقی، یکی از بزرگترین بداهه نوازان موسیقی ایرانی سر بزنید.
بندیر در آیینهای ویژه صوفیان نیز کاربرد دارد. در این مراسم، از موسیقی، ریتم و حرکات چرخشی (معروف به رقص سماع) به عنوان وسیلهای برای رسیدن به حالتی از آگاهی درونی استفاده میشود.
مقاله آشنایی با سبک جاز حاوی اطلاعات جامعی است.
ساز بندیر میان چندین کشور در آسیا، آفریقا و حتی اروپا مشترک است و با نامهای گوناگونی شناخته میشود. روش نواختن آن نیز در هر منطقه، ویژگیهای خاص خود را دارد. این ساز به عنوان یک ساز سنتی در شمال آفریقا، و همچنین در مصر باستان و منطقه بینالنهرین مورد استفاده قرار میگرفته است.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً محمدرضا نامجو مدرس ویولن را بخوانید.
ساختمان ساز بندیر
ساز بندیر
شکل این ساز مانند یک دایره است. برخلاف سازهایی مانند تمبورین یا دایره زنگی، در بندیر حلقههای فلزی یا زنگوله وجود ندارد. به جای آن، معمولاً یک یا چند تار از جنس روده حیوانات روی بدنهٔ آن کشیده شده است. این تارها باعث ایجاد صدایی زنگدار و ویژه در بندیر میشوند.
در قسمت پایینی ساز، سوراخ کوچکی تعبیه شده که به حفظ تعادل هنگام نواختن کمک میکند. نوازنده انگشت شست دست چپ خود را در این سوراخ قرار میدهد تا ساز را ثابت نگه دارد. سپس با انگشتان دست راست بر لبهٔ ساز ضربه میزند و کف دست راست نیز بر روی سطح بندیر میکوبد تا ریتم ایجاد کند.
قطر بدنهٔ بندیر معمولاً بین ۳۵ تا ۴۰ سانتیمتر است. نوعی از این ساز در ایرلند به نام بادران (Bodhrán) شناخته میشود که اغلب با یک چوب کوچک نواخته میشود.
برای مطالعه بیشتر، به بیوگرافی جلالالدین تاج اصفهانی سری سر بزنید.
به طور کلی، اندازهٔ قاب بندیر میتواند از ۳۵ تا ۶۰ سانتیمتر متغیر باشد، اما اندازههای ۴۰، ۴۵ و ۵۰ سانتیمتری رایجتر هستند و به نوازنده اجازه میدهند تا توانایی و مهارت خود را در نوازندگی به نمایش بگذارد.
نحوه نواختن ساز بندیر
این ساز را میتوان با دو دست نگه داشت یا آن را بین دو پا روی زمین قرار داد و نواخت. همچنین گاهی مانند دف، آن را در هوا گرفته و مینوازند.
روش نواختن این ساز به صورت عمودی است؛ به این شکل که انگشت شست دست چپ در سوراخی که روی قاب ساز تعبیه شده، قرار میگیرد. سپس انگشتان دست راست به لبهی ساز ضربه میزنند و کف دست راست نیز بر وسط و کنارههای آن میکوبد. این کار صدایی شبیه به وزوز ایجاد میکند.
یکی از ویژگیهای بارز این ساز، صدای بم و گیرای آن است که فضایی روحانی و معنوی پدید میآورد. ضربههایی که به کنارههای ساز زده میشود، بسیار شبیه به صدای ساز کوبهای تار است که در منطقه خاورمیانه رواج دارد. همین صدای عمیق و تأثیرگذار، حال و هوایی اسرارآمیز و عرفانی خلق میکند. این ساز در ایران نیز کاربرد دارد.
نظر شما در مورد این مقاله چیست؟