سنتور یکی از سازهای اصیل ایرانی است که برای داشتن صدای دلنشین و دقیق، باید بهطور منظم کوک شود. در این نوشته از وبلاگ ندابلاگ، قصد داریم نحوهٔ کوک سنتور را در دستگاههای گوناگون موسیقی ایرانی مرور کنیم. امیدواریم این مطالب برایتان مفید باشد و تا پایان این مطلب همراه ما بمانید.
در صورت علاقهمندی، مطلب آریا در اپرا چیست و چه تاریخچهای دارد؟ را از دست ندهید.
ساز سنتور
کوک کردن سنتور در مقایسه با بسیاری از سازهای دیگر، کاری دشوارتر و وقتگیرتر محسوب میشود و این موضوع همواره یکی از چالشهای اصلی هنرجویان و نوازندگان این ساز است. تعداد زیاد سیمهای سنتور باعث میشود که برای کوک دقیق آن، زمان و توجه زیادی صرف شود. البته وقتی نوازنده با روش صحیح و اصول کوک آشنا باشد، میتواند این کار را با سرعت بیشتری انجام دهد. همچنین برای اجرای قطعات در دستگاههای موسیقی مختلف، لازم است تنظیم کوک ساز تغییر کند، به همین دلیل اهمیت کوک کردن و نیاز به تسلط بر آن در سنتور بسیار بالاست.
سیم های سنتور
سیمهای سنتور از یک سو به قسمت سیمگیر و از سوی دیگر به گوشیهای ساز متصل میشوند که در دو طرف آن قرار دارند. سیمها از روی خرک رد میشوند و جای دقیق آنها روی ساز مشخص است. روی هر خرک چهار سیم قرار میگیرد که همگی دقیقاً یک کوک دارند. برای معرفی کوک سنتور معمولاً از خرکها استفاده میشود و هر خرک با نام یک نت شناخته میشود. کوک هر خرک ممکن است در دستگاههای موسیقی مختلف تغییر کند. پیش از تغییر کوک سیمها، باید جای خرک به درستی تنظیم باشد تا سیم روی نت درست خود کوک شود. پرکاربردترین کوک سنتور، کوک شور سل است که هنرجویان تازهکار نوازندگی را با آن آغاز میکنند.
برای یادگیری پیشرفته، به پرواز همای کیست؟ مراجعه کنید.
کوک سنتور در دستگاه های مختلف
برای نواختن در دستگاههای گوناگون موسیقی، لازم است ساز را بر اساس همان دستگاه کوک کنید. کوک شور به عنوان پایه و اساس بسیاری از دستگاهها در نظر گرفته میشود. با استفاده از این کوک، میتوانید گوشههای آوازی مانند ابوعطا، دشتی، بیات ترک و افشاری را نیز بنوازید.
اگر سوالاتی دارید، مقاله ۷ تا از حقایق جالب درباره موسیقی اپرا به شما کمک خواهد کرد.
کوک دستگاه شور
خرک اول: نت می بمل روی سیمهای زرد و سفید و سیم پشت خرک
خرک دوم: نت فا برای همه سیمها
خرک سوم: نت سل برای همه سیمها
خرک چهارم: نت لا بمل برای سیمهای زرد و سفید و لا بمل برای سیم پشت خرک
خرک پنجم: نت سی بمل برای همه سیمها
خرک ششم: نت دو برای همه سیمها
خرک هفتم: نت ر برای سیمهای سفید و پشت خرک و ر بمل برای سیم زرد
خرک هشتم: نت می بمل برای همه سیمها
خرک نهم: نت فا برای همه سیمها
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً آیا نواختن هنگ درام سخت است؟ را بخوانید.
اگر هنگام نواختن سنتور در دستگاههای مختلف، از راهنمای بالا استفاده کنید، متوجه خواهید شد که کوک درست ساز، باعث زیباتر شدن صدای آن میشود.
نکات مهم در زمان کوک سنتور
آچار کوک را به نرمی بچرخانید تا سیمها بیش از حد کشیده و محکم نشوند؛ زیرا ممکن است پاره شوند.
هنگام کوک کردن، دست و صورت خود را نزدیک سیمها نگه ندارید تا در صورت پاره شدن سیم، آسیبی نبینید.
اگر سیمهای ساز کهنه هستند، قبل از کوک کردن آنها را تعویض کنید.
ساز را در جای خیلی سرد یا خیلی گرم قرار ندهید، چون این کار باعث میشود ساز از کوک خارج شود.
مقاله مهتا شهیدیان مدرس گیتار کلاسیک، پاپ و فلامنکو حاوی اطلاعات جامعی است.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله دورهمی آخر سال ندابلاگ مراجعه کنید.
نظر شما در مورد این مقاله چیست؟