ویبراتو یک واژه در دنیای موسیقی است و به حالتی گفته میشود که صدا همراه با لرزش اجرا میشود. به زبان ساده، وقتی نوازنده یا خوانندهای ویبراتو به کار میبرد، صدای نت را به آرامی میلرزاند. این لرزش در سازهای گوناگون یا در آواز، بسته به روش نواختن یا خواندن، میتواند شکلهای مختلفی داشته باشد. در ادامه میتوانید بیشتر درباره این تکنیک موسیقی بخوانید.
تکنیک ویبراتو چیست؟
در موسیقی، ویبراتو به لرزش ملایم و تکرارشوندهای گفته میشود که در زیر و بم یک صدا ایجاد میشود. این تکنیک، هم در آواز خواندن و هم در نواختن سازها به کار میرود و میتواند به صدا گرمی و حس عمق ببخشد؛ گاهی حتی تأثیر آن از صدای ثابت و بدون لرزش هم بیشتر است.
این نوسان در زیر و بم صدا باید محدود باشد و معمولاً از فاصلهای کمتر از نیمپرده بالاتر یا پایینتر از نت اصلی تجاوز نکند. اگر این نوسان بزرگتر شود، در واقع به یک تکنیک دیگر به نام «تریل» تبدیل میشود که رفت و برگشت مشخص بین دو نت مجاور است. سرعت اجرای ویبراتو میتواند بسته به سبک و مهارت نوازنده یا خواننده، سریع یا آهسته باشد.
ویبراتو چگونه کار می کند ؟
وقتی صحبت میکنید یا آواز میخوانید، تارهای صوتی شما معمولاً بین صد تا هزار بار در ثانیه مرتعش میشوند. میزان کشیدگی این تارها، زیر و بمی صدای تولید شده را مشخص میکند.
اگر کشش تارهای صوتی برای ایجاد آن صدا درست باشد، نه زیاد سفت و نه زیاد شل، یک لرزش اضافی و ملایم نیز به وجود میآید. این لرزش ثانویه باعث میشود صدا با ریتمی حدود پنج تا شش بار در ثانیه، موجدار شود. به این پدیده ویبراتو میگویند. بسیاری از اجراهای هنری از ویبراتو استفاده میکنند. شیوه و میزان به کارگیری آن به نوع ساز یا صدای خواننده بستگی دارد.
برای گسترش دانش خود، مقاله تاریخچه آموزش موسیقی کودک در جهان را مطالعه کنید.
روش اجرا
ویبراتو در سازهای زهی:
در سازهای زهی، ویبراتو با حرکت آرام دست چپ نوازنده روی سیم اجرا میشود. نوازنده انگشت خود را به نرمی روی سیم به جلو و عقب میراند. این حرکت باعث میشود فشاری که به سیم وارد میکند کم و زیاد شود و در نتیجه صدایی که از آرشه یا مضراب به گوش میرسد، به طور متناوب کمی زیر و بم شود.
معمولاً نوازندگان این تکنیک را روی نتهای طولانی به کار میبرند تا احساس و زیبایی صدا را بیشتر کنند و تأثیرگذاری آن را افزایش دهند.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه ساز ماریمبا | زیلوفون غولپیکر آفریقایی!.
در ساز سنتور، برای ایجاد ویبراسیون، نوازنده با یک دست به سیمها مضراب میزند و همزمان با دست دیگر روی همان سیمی که به صدا درآمده، فشار متناوب و منظمی وارد میکند. این کار باعث میشود صدا با لرزش خفیفی شنیده شود.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره معرفی ساز ارهو | کمانچه چینی از جنس پوست مار پیتون! بیابید.
توصیه میکنیم این مطلب معرفی ۳ تا از سخت ترین قطعه های ویولن تاریخ! را حتماً بخوانید.
ویبراتو گیتار:
ایجاد ویبراتو روی گیتار با خم کردن آرام و ظریف سیمها پس از به صدا درآوردن آنها انجام میشود. نوازندگان گیتار الکتریک همچنین میتوانند با کمک پدالهای افکت یا تنظیمات آمپلیفایر، این اثر ویبراتو را به شکل الکترونیکی تولید کنند.
ویبراتو در سازهای شستیدار
در برخی ارگهای دارای صفحهکلید، میتوان با کم و زیاد کردن فشار هوای عبوری از لولهها یا به کمک مکانیزمهای گوناگون، اثر ویبراتو پدید آورد.
کلاویکورد، هرچند در اصل سازی با کلید و صدای ثابت است، ولی نوازنده میتواند با اعمال فشار متفاوت روی کلیدها در لحظهی به صدا درآوردن نتها، نوعی ویبراتو به نام «بیبانگ» ایجاد کند.
همچنین برخی کیبوردهای الکترونیک قادرند با فشار روی کلیدها یا از طریق کنترلرهای میدی، ویبراتویی به صورت الکترونیکی تولید کنند.
اگر به این موضوع علاقه دارید، تم در موسیقی چیست و چرا مهمترین بخش قطعه است؟ را از دست ندهید.
ویبراتو باس الکتریکی:
یک بیس الکتریک میتواند با همان روشهای گیتار الکتریک، صدای ویبراتو ایجاد کند.
ویبراتو کنترباس ، ویولن سل ، ویولا و ویولن:
سازهای زهی کلاسیک در گروههای بزرگ موسیقی، بسیار از تکنیک ویبراتو بهره میبرند. ویبراتوی یکنواخت و ظریف به نوازنده کمک میکند تا صدای نت را پایدار نگه دارد و صدایی غنی و پُرحجم تولید کند.
ویبراتو در سازهای بادی چوبی:
نوازندگان سازهایی مانند فلوت یا کلارینت، صدا را با کنترل هوایی که در ساز میدمند ایجاد میکنند. این کار با لرزش آرام شکم یا حرکت ملایم پرده دیافراگم انجام میشود.
سازهای برنجی:
سازهای برنجی با حرکت سریع لبها روی دهانیه ساز، نتهای گوناگونی ایجاد میکنند و نوازنده با تنظیم حالت لبهایش، صدای ساز را هدایت میکند. همچنین برای ایجاد ویبراتو (لرزش صدا) میتوان از تکنیکهای مختلفی مانند حرکت دیافراگم، تکان دادن دست (که به آن «لرزش» هم میگویند) یا لرزاندن فک استفاده کرد.
ویبراتو در آواز :
در خوانندگی، ویبراتو به روشهای مختلفی ایجاد میشود که بستگی به این دارد لرزش در کدام بخش از بدن شکل میگیرد. این لرزش میتواند از سه راه اصلی تولید شود: گاهی تارهای صوتی خودشان با ریتمی حدود ۶٫۵ تا ۸ بار در ثانیه میلرزند. گاهی نیز دیافراگم با ریتمی آرامتر، کمتر از ۵ بار در ثانیه، مرتعش میشود. حالت سوم ترکیبی از این دو است که لرزشی با ریتم بین ۵ تا ۶٫۵ بار در ثانیه ایجاد میکند. برخی پژوهشها نیز نشان میدهند که این لرزش میتواند از انقباضهای طبیعی عضلات و اعصاب در تارهای صوتی ناشی شود.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره آشنایی با اصطلاحات پایه ای و اصلی موسیقی بیابید.
نظر شما در مورد این مقاله چیست؟