در موسیقی ایرانی، به نتی که بیش از بقیه در ملودی تکرار میشود و بیشتر شنیده میشود، نت شاهد میگویند. این نت مانند قلب ملودی است و بقیه نغمهها در گردش خود، دور آن میچرخند و گسترش مییابند. برای مطالعه بیشتر در این زمینه میتوانید ادامه مطلب را در وبلاگ ندابلاگ دنبال کنید.
نت شاهد چیست
نت شاهد یک ایده مهم در موسیقی دستگاهی است. قبل از اینکه سیستم مقامی به سیستم دستگاهی تغییر کند، اصطلاح «نت شاهد» استفاده نمیشد. با این حال، در موسیقی مقامی هم گاهی یک نت وجود داشت که کاری شبیه به نت شاهد انجام میداد.
توصیه میکنیم این مطلب آواز یا آهنگ دشتی چیست؟ را حتماً بخوانید.
توصیه میکنیم این مطلب تاریخـچه موسیقی متن در ایران را حتماً بخوانید.
توصیه میکنیم این مطلب اُرف چیست؟ را حتماً بخوانید.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب ۶ نقش والدین در آموزش موسیقی کودکان را بخوانید.
به طور دقیقتر، در آن موسیقی، گروههایی از سه نت یا بیشتر تعریف میشد که به آنها «جمع» میگفتند. در هر کدام از این گروهها، تمرکز اصلی روی یک نت خاص بود و ملودی دور آن نت میگشت. به این نت مرکزی «نغمه مفروضه» گفته میشد. گمان میرود که این نت، کارکردی مشابه نت شاهد در تعریف امروزی داشته است.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در ساز سیمبالوم ، سنتور ملی مجارستان پیدا کنید.
نت شاهد در موسیقی ایرانی
در موسیقی ایرانی، هشت نت پشت سر هم قرار میگیرند تا یک مقام را بسازند. نت هشتم، تکرار همان نت اول است اما در محدوده صوتی بالاتر، به طوری که فرکانس آن دو برابر نت اول میشود. از بین این هشت نت، بعضی از آنها نقش مهمتری دارند و در آهنگها و نغمهها زیاد به کار میروند. یکی از این نتهای مهم، “نت شاهد” نام دارد.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه نحوه نگهداری صحیح از پیانو.
همانطور که از نامش پیداست، نت شاهد مانند شاهد و محور اصلی ملودی است. یعنی هسته و مرکزیت نغمه حول این نت میچرخد. به عنوان نمونه، در گوشه حسینی، درجه پنجم بیات نقش محوری دارد؛ یعنی ملودی بیشتر روی این نت حرکت میکند و ما آن را بیش از بقیه نتها میشنویم.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً تاریخچه موسیقی فیلم را بخوانید.
نت شاهد در هر دستگاه یا آواز، پرکاربردترین نت است و بیشترین سهم را در ایجاد حس و فضای خاص آن دستگاه دارد. معمولاً بیشتر گوشهها با نت شاهد آغاز شده و با همان هم پایان مییابند.
مقاله آشنایی با ساز شنگ ،ساز سنتی چینی منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
اگر به این موضوع علاقه دارید، تاریخچه ساخت اولین پیانو را از دست ندهید.
مقاله آهنگساز جنگ ستارگان کیست ؟ منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
برای مطالعه بیشتر، به آشنایی با استاد محمد نوری، خالق ترانه های ماندگار ایرانی سری سر بزنید.
در موسیقی غربی به این نت، درجه اول گام گفته میشود. یک نوازنده خوب کسی است که این نت را در هر دستگاه به درستی تشخیص دهد و در جای مناسب از آن استفاده کند.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه راهنمای تشخیص سایز ویولن برای نوازندگان.
نت های اطراف نت شاهد
نتهایی که در مجاورت نت شاهد قرار میگیرند، به سمت آن کشش دارند و هر چه به این نت نزدیکتر شوند، این کشش و جاذبه قویتر میشود. میتوان گفت نت شاهد مانند یک آهنربا، نتهای اطراف خود را به سوی خود میکشد.
اگر به این موضوع علاقه دارید، مصاحبه آموزشگاه الهام با ماهر پورعبیات، مدرس گیتار را از دست ندهید.
علاوه بر این، نت شاهد در گوشههای مختلف یک دستگاه موسیقی ایرانی میتواند متفاوت باشد، حتی اگر آن گوشهها در یک گام مشترک اجرا شوند. در ردیف موسیقی ایرانی، معمولاً گوشهها بر اساس نت شاهد خود و از صدای بم به زیر، مرتب میشوند. برای نمونه، در دستگاه ماهور، درآمد بر پایهٔ نت پایه (شاهد اول) بنا شده است.
توصیه میکنیم حتماً مقاله ۵ نکتهای که باید قبل از یادگیری درامز بدانید! را مطالعه کنید.
اگر سوالاتی دارید، مقاله تنها شاهکار شناخته شدهی تاریخ اپرا اثر کیست ؟ به شما کمک خواهد کرد.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً امیرفرشید رحیمیان | اولین رهبر ارکستر پاپ بعد از انقلاب را بخوانید.
سپس نت شاهد به درجه دوم جابهجا میشود و گوشههای مختلفی حول آن ساخته میشوند. پس از آن، نت شاهد به درجه سوم میرود که حالتی ناپایدار دارد، اما در ادامه به درجه چهارم منتقل شده و گوشهٔ حصار شکل میگیرد. این حرکت تدریجی نت شاهد به درجات بالاتر، در ادامه نیز تکرار میشود.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً مهمترین پیانیست زنده در جهان را بخوانید.
نظر شما در مورد این مقاله چیست؟