تار و سهتار از جمله سازهای زهی هستند که با مضراب نواخته میشوند. همانند دیگر سازها، این دو نیز روشها و تکنیکهای ویژهای برای نواختن دارند. در این نوشته از وبلاگ ندابلاگ، به بررسی روشهای مختلف استفاده از مضراب در تار و سهتار میپردازیم. اگر به این سازها علاقهمند هستید، پیشنهاد میکنیم تا پایان این مطلب با ما همراه بمانید.
تار و سه تار
سازهای تار و سهتار در گروه سازهای زهی و مضرابی جای میگیرند. این سازها دارای سیم هستند و صدای آنها با ضربهزدن به سیمها توسط وسیلهای به نام «مضراب» تولید میشود.
در صورت علاقهمندی، مطلب نکات مهم برای شروع آواز یا خوانندگی را از دست ندهید.
البته سهتار را میتوان با ناخن انگشت اشاره نیز نواخت؛ اما برخی از نوازندگان و هنرجویان به دلایل مختلف، تمایلی به استفاده از ناخن ندارند و ترجیح میدهند برای نواختن ساز از مضراب استفاده کنند.
مهم ترین تکنیک های نواختن تار و سه تار
به طور کلی، روشهای مضرابزنی در سازهای تار و سهتار به دو دسته تقسیم میشوند: تکنیکهای مربوط به دست راست و تکنیکهای مربوط به دست چپ. جالب است بدانید که همهی این روشها در هر دو ساز یکسان هستند و تنها تفاوت اصلی در نوع مضرابزدن با دست راست و چپ است.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله آریا شادمهر، مدرس پیانو مراجعه کنید.
بعضی از نوازندگان تار و سهتار به جای کلمه «تکنیک»، از واژه «زینت» برای توصیف این مهارتها استفاده میکنند. علت این نامگذاری این است که با اجرای درست این اصول، صدای ساز جذابتر و گیراتر میشود و میتوان آن را همچون زیوری برای آهنگ در نظر گرفت.
مضراب ریز
به نواختن پشت سر هم و سریع مضرابهای راست و چپ، مضراب ریز میگویند. سرعت اجرای این تکنیک به میزان مهارت نوازنده بستگی دارد. هر چقدر که این نت با سرعت بیشتری نواخته شود، صدای آن زیباتر خواهد شد. برای یادگیری بهتر و تقویت تمرکز و تواناییتان، بهتر است روزی حداقل ده دقیقه این تکنیک را تمرین کنید. میتوانید تمرین را با سرعت کم شروع کرده و به تدریج سرعت خود را بالا ببرید.
مضراب راست و چپ:
در ساز سهتار، هنگام نواختن با دست راست، حرکت مضراب از پایین به سمت بالا انجام میشود. اما در تار، این حرکت برعکس است و مضراب از بالا به پایین زده میشود. این تفاوت در مورد مضراب چپ نیز وجود دارد: در سهتار، مضراب چپ از بالا به پایین میرود، در حالی که در تار از پایین به بالا حرکت میکند. به بیان سادهتر، مضراب چپ در واقع حرکت برگشتی و معکوس مضراب راست است.
مضراب چپ ریز
برای انجام روش چپ ریز، ابتدا باید یک ضربه با مضراب چپ بزنید. پس از آن، کمی مکث کنید؛ این مکث باید کوتاه و کمتر از یک ثانیه باشد. سپس، حرکت ریز را آغاز نمایید. یادتان باشد که شروع حرکت ریز حتماً باید با مضراب راست انجام شود.
اگر به این موضوع علاقه دارید، گیتار آویشن چیست؟ را از دست ندهید.
مضراب تک ریز
تکنیک تکریز در واقع همان روش مضراب راستریز است که به اسم تکریز شناخته میشود. برای انجام این تکنیک، ابتدا یک مضراب راست میزنید و پس از یک توقف کوتاه، حرکت ریز را اجرا میکنید. توجه داشته باشید که برخلاف مضراب چپریز، اینبار باید ریز را با مضراب چپ آغاز کنید.
توصیه میکنیم حتماً مقاله موسیقی فولکلور یا موسیقی محلی چیست؟ را مطالعه کنید.
برای گسترش دانش خود، به مقاله بیوگرافی لینزدی استرلینگ | ویولنیست رقصنده! سر بزنید.
مضراب دراب
تکنیک دراب، از سه ضربه پیاپی به صورت «راست-چپ-راست» تشکیل شده است. این روش را میتوان روی یک، دو یا سه نت مختلف اجرا کرد. سرعت نواختن این تکنیک معمولاً معادل با ارزش زمانی نتهای سهلاچنگ است. اگر بخواهیم دقیقتر به آن نگاه کنیم، دو ضربه اول با سرعت سهلاچنگ و ضربه سوم با سرعت دولاچنگ اجرا میشود.
مضراب دراب چپ
دراب چپ از یک ضربهٔ تکی و یک حرکت راست اضافه تشکیل شده است. به این شکل که اول با دست راست یک ضربه میزنید و بلافاصله پس از آن، چهار ضربه پشت سر هم به صورت «چپ، راست، چپ، راست» اجرا میکنید. این الگو در نتنویسی با علامت دراب برعکس نشان داده میشود.
مضراب دراب کنده
دراب کنده را میتوان به دو شیوه انجام داد. در شیوه نخست، نوازنده پس از اجرای دراب، بلافاصله تکنیک کندن را به کار میبرد. در شیوه دوم نیز میتوان هر دو تکنیک را همزمان و با یکدیگر اجرا کرد.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره فرارسیدن سال ۱۴۰۲ مبارک بیابید.
مضراب دراب کمان
توصیه میکنیم حتماً مقاله تفاوت آواز کلاسیک و آواز پاپ چیست؟ را مطالعه کنید.
این تکنیک، ترکیبی از درّاب و کمان است و به این شکل انجام میشود که در انتهای مضراب راست درّاب، تکنیک کمان را اضافه میکنید. تکنیک «درّاب کمان» را هم روی نتهای پیشین و هم روی نتهای پسین میتوان به کار برد.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره پر فروش ترین پیانو برای افراد مبتدی بیابید.
مضراب تریل
این روش را با نام “ریز اشاره” نیز میشناسند که نشانه اختصاری آن «tr» است. هنگامی که این علامت کنار یک نت دیده شود، نوازنده به جای کشیدن معمولی آن نت، با حرکات پشت سر هم و سریع مضرابهای راست و چپ، به نت بعدی اشاره میکند. این حرکت سریع معمولاً با یک مضراب چپ به پایان میرسد.
برای مطالعه بیشتر، به ۱۰ تفاوت ساز ابوا و کلارینت را بشناسید سری سر بزنید.
مضراب شلال
مضراب شلال به صورت یک حرکت پیوسته و پشت سر هم، با ترتیب «راست – چپ – راست – چپ» نواخته میشود. ضربه آخر که نقش پایاندهنده را دارد، باید محکمتر و با قدرت بیشتری اجرا شود. مضراب شلال در اصل یک مضراب چهارتایی است و میتوان آن را روی چهار نت مختلف زد، ولی در عمل معمولاً روی دو نت نواخته میشود.
تکنیک اشاره:
تکنیک اشاره، به نواختن یک نت بدون ضربه زدن با مضراب گفته میشود. در این روش، شما ابتدا با مضراب به نتی که علامت اشاره دارد ضربه میزنید و سپس، بدون ضربهی مجدد، با استفاده از باقیماندهی صدای همان نت، نت بعدی را به صدا درمیآورید.
این تکنیک تنها به نتهای بلافاصله قبل و بعد محدود نمیشود. بسته به قطعۀ موسیقی که مینوازید، ممکن است بتوانید به چند نت قبل یا بعد نیز اشاره کنید. جزئیات دقیق چگونگی اجرای آن، معمولاً در نتنگاری قطعه برای شما مشخص شده است.
نظر شما در مورد این مقاله چیست؟