شاید برای شما هم جذاب باشد که بین سازهای سنتور و قانون شباهتهایی وجود دارد و با دقت به آنها میتوانید این همانندیها را ببینید. در این نوشته از وبلاگ ندابلاگ، میخواهیم این دو ساز را از نظر ساختاری کنار هم بگذاریم، نقاط مشترک و تفاوتهای ساز قانون و سنتور را با هم مرور کنیم. تا پایان این مقاله همراه ما بمانید.
شباهت ها و تفاوت های ساز قانون و سنتور
سنتور و قانون هر دو از سازهای قدیمی محسوب میشوند. در ایران، نواختن سنتور از دیرباز تا امروز متداول بوده است. ساز قانون اما برای مدتهای طولانی در کشور ما کمتر شناخته شده بود، تا اینکه در شصت سال گذشته دوباره به جمع سازهای موسیقی اصیل ایرانی پیوست.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه فواید یادگیری موسیقی برای سالمندان (بالای ۶۰ سال).
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً شهرام ناظری ، شوالیه آواز ایران را بخوانید.
توصیه میشود به مطالعه مقاله آشنایی با انواع هارمونی در موسیقی ادامه دهید.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره وی اس تی چیست؟ بیابید.
در صورت علاقهمندی، مطلب معرفی ۵ تا از گرانترین ویولن های دنیا + عکس را از دست ندهید.
این دو ساز از نظر ساختار تا حدی به هم شباهت دارند و بخشهای یکسانی در هر دو دیده میشود. در ادامه، با قسمتهای مشترک سنتور و قانون و همچنین تفاوتهای آنها بیشتر آشنا خواهیم شد.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره هارمونی چیست؟ بیابید.
جعبه صدا
جعبه صوتی ساز سنتور از دو صفحه چوبی ساخته شده که هر دو به شکل ذوزنقهای با اضلاع برابر هستند. اما در ساز قانون، جعبه صوتی نیز از دو صفحه ذوزنقهای تشکیل شده که در اینجا، زاویههای کناری آن قائمه یا به عبارتی مربعی شکل است.
محل گره ها
در بخش چپ ساز سنتور، ۷۲ میله فلزی کوچک وجود دارد. یک سر هر سیم به این میلهها بسته میشود.
اما در ساز قانون، محل اتصال سیمها متفاوت است. جعبهای که سیمها به آن گره میخورند، در طرف راست ساز و روی بدنه کناری آن نصب شده است.
سیم ها
سنتوری که بیشتر از همه دیده میشود، ۷۲ سیم دارد. در بخش راست ساز، ۳۶ سیم زردرنگ روی ۹ خرک قرار گرفتهاند که معمولاً هر چهار سیم کنار هم، یک صدا را تولید میکنند. در سمت چپ هم ۳۶ سیم دیگر روی ۹ خرک مشابه قرار دارند. در مقابل، ساز قانون در مدلهای گوناگونی ساخته میشود و تعداد سیمهای آن بین ۶۳ تا ۸۴ عدد است. این سیمها اغلب از جنس رودهٔ گوسفند یا نایلون ویژهای هستند و در بیشتر موارد، هر سه سیم کنار هم، با یک کوک مشابه تنظیم میشوند.
گوشی
در سازهای قانون و سنتور، هر سیم به یک گوشی متصل است. با چرخاندن کلید مخصوص کوک، این گوشیها میچرخند و سیمها را شل یا سفت میکنند تا صدای ساز دقیق و کوک شود.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حبیب سماعی | پدر سنتور معاصر ایران را از دست ندهید.
برای یادگیری پیشرفته، به قطعه معروف شاره جان، اثر استاد بخشی مراجعه کنید.
مقاله چند نکته مهم که باید پیش از خرید ساز هنگ درام بدانید منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
گوشیهای سنتور ۷۲ عدد هستند و از جنس فلز ساخته شدهاند. این گوشیها در چهار ردیف منظم، در سمت راست ساز قرار میگیرند. اما گوشیهای قانون شکل دیگری دارند و مانند میخهای چوبی هستند که در بخش چپ ساز نصب شدهاند.
خرک
خرک در سنتور معمولی، یک قطعه چوبی کوچک و به شکل استوانه است که حدود دو سانتی متر ارتفاع دارد. هر سنتور معمولاً ۹ خرک در بخش راست و ۹ خرک در بخش چپ خود دارد. از روی هر یک از این خرکها، چهار سیم به صورت همزمان عبور میکند.
اما خرک ساز قانون متفاوت است. این خرک یک قطعه چوبی تیغهای شکل با ارتفاعی حدود دو سانتیمتر است و طول آن کمی از پهنای ساز قانون کمتر میباشد. تمام سیمهای قانون از روی این خرک یکتایی گذر میکنند.
برای گسترش دانش خود، مقاله ویژگی های سایت جدید ندابلاگ را مطالعه کنید.
صفحه رویی
روی ساز سنتور، دو سوراخ تزئینی برای بیرون آمدن صدای ساز وجود دارد. روی ساز قانون هم شبکههای چوبی مشبکی برای عبور صدا دیده میشود. روی سنتور، دو ردیف نهتایی از خرکها قرار میگیرد و از روی هر خرک، چهار سیم عبور میکند. اما در ساز قانون، در بخش چپ ساز، ۲۷ میلهی گردان و ۸۱ گوشی کوک قرار دارد و در سمت راست آن، تنها یک خرک وجود دارد.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه کسر میزان چیست؟.
توصیه میکنیم حتماً مقاله آموزش گرم کردن قبل از نوازندگی + ۷ تمرین را مطالعه کنید.
کلید کوک
کلید کوک سنتور، یک قطعه فلزی به شکل حرف T است. در انتهای این قطعه، یک فرورفتگی کوچک و کمعمق وجود دارد که هنگام کوک کردن ساز، روی گوشی سنتور قرار میگیرد. اما ساز قانون، کلید کوک مخصوص به خود را دارد. این کلید در یک طرف خود، سوراخی دارد که دقیقاً به اندازهی سر گوشی ساز قانون ساخته شده است.
مضراب
سنتور دو مضراب چوبی بلند دارد که نوازنده آنها را بین انگشت شست، انگشت اشاره و انگشت وسط دست خود نگه میدارد. اما مضراب ساز قانون متفاوت است؛ این مضراب یک حلقه پهن فلزی (مثلاً از جنس نقره) است که به دور بند دوم انگشت اشاره بسته میشود. روی این حلقه یک تیغه کوچک قرار دارد که برای نواختن و ضربه زدن به سیمهای ساز از آن استفاده میکنند.
شیطانک
شیطانک در ساز سنتور، دو تکه چوب نازک و هماندازه است که به پایه ساز وصل میشود و روی صفحه جلویی ساز نصب میگردد. در ساز قانون نیز قطعهای به نام شیطانک وجود دارد، اما شکل آن متفاوت است؛ در قانون، شیطانک یک تکه چوب باریک است که میان پردهگردانها و گوشیها، در بخش چپ ساز قرار میگیرد.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً آشنایی با دیجیریدو ،یک ساز بادی چوبی را بخوانید.
نظر شما در مورد این مقاله چیست؟