بالابان یک ساز موسیقی است که با دمیدن در آن نواخته میشود و دو زبانه دارد. این ساز بیشتر در مناطق آذربایجان ایران، کشور آذربایجان و ترکیه استفاده میشود و در شمال غرب ایران نیز بسیار پرطرفدار است.
بالابان از نظر ظاهری و صدایی بسیار شبیه به ساز دودوک است و گاهی افراد این دو را با هم اشتباه میگیرند؛ اما در واقع بالابان یک ساز مستقل با ویژگیهای خودش است. اگر کنجکاو هستید که بیشتر با این ساز آشنا شوید، در ادامه این مطلب از وبلاگ ندابلاگ همراه ما بمانید.
ساختار ساز بالابان
بالابان از چهار قسمت اصلی ساخته شده است: یک لوله، یک تیغه برای تولید صدا، یک قطعه برای تنظیم صدا و یک درپوش. در ادامه، هر یک از این بخشها را به طور جداگانه بررسی میکنیم.
اگر سوالاتی دارید، مقاله شمشال مادر سازهای بادی به شما کمک خواهد کرد.
توصیه میکنیم این مطلب رگلاژ گیتار کلاسیک چیست؟ را حتماً بخوانید.
استوانه
ساز گودا که با نام بالابان هم شناخته میشود، دارای بدنهای است که طول آن حدود ۲۸ تا ۳۲ سانتیمتر است. این بدنه معمولاً از چوب درختانی مثل زردآلو، فندق، گردو، توت یا شمشاد ساخته میشود. در گذشته، روی بدنه این ساز تنها ۶ سوراخ تعبیه میشد؛ اما امروزه تعداد این سوراخها به ۷ یا ۸ عدد افزایش یافته است. علاوه بر این، در پشت ساز یک سوراخ جداگانه برای قرارگیری انگشت شست در نظر گرفته میشود. قطر داخلی بدنه ساز نیز حدود ۱.۵ سانتیمتر است.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه آشنایی با ساز چنگ رومی.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً تحریر در موسیقی به چه معناست؟ را بخوانید.
آنش (زبانه)
زبانه این ساز از یک تکه نی به طول ده سانتیمتر ساخته شده که انتهای آن پهن و صاف شده است. این زبانه، بزرگترین و عریضترین نوع زبانههای دو لایه در مناطق ایران به شمار میرود. این ویژگی باعث میشود لبهای نوازنده بهطور مستقیم با سطح پهن زبانه تماس پیدا کند و در نتیجه، نوازنده قادر خواهد بود با این ساز، تغییرات صوتی و نوانسهای ظریف و زیبایی را ایجاد کند.
توصیه میکنیم حتماً مقاله گلیساندو چیست ؟ را مطالعه کنید.
کلاهک
کلاهک به بخش تنظیمکننده متصل میشود تا نوازندگی راحتتر انجام شود. این قطعه معمولاً از چوب درختانی مانند بید، فندق، زغالاخته یا توت ساخته شده و به قسمت تنظیمکننده وصل میشود.
تنظیمکننده
این وسیله ۶ سانتیمتر درازا و ۱ سانتیمتر پهنا دارد. جنس آن از چوب درخت بید یا درخت انگور است.
تاریخچه ساز بالابان
پیشینه ساز بالابان به روزهای آغازین دوره اسلامی در ایران میرسد. نام این ساز در کتابهای لغت ترکی و روسی به شکلهای بَلَبَن، بالَبَن و بالابَن دیده میشود. در فرهنگ لغت آذربایجانی-روسی، بالابان به معنای سازی نهچندان بزرگ و شبیه به ساز زرنا معرفی شده است. در لغتنامه ترکی نیز این ساز، شبیه به نی توصیف شده که در منطقه ارزروم رواج دارد. در زبان روسی نیز بالابان به عنوان یک ساز بادی دارای زبانه شناخته میشود که میان مردمان قفقاز شمالی و ایران رایج است.
توصیه میشود به مطالعه مقاله عطا رستگار مدرس گیتار پاپ و کلاسیک ادامه دهید.
نظر شما در مورد این مقاله چیست؟