ساز چنگ از کهنترین سازهای ایرانی است. در آثار هنری و تصاویر باقیمانده از روزگاران گذشته، نقشهایی از این ساز دیده میشود. این ساز در گذر زمان دگرگونیهای بسیاری را پشت سر گذاشته تا به شکل کنونی خود رسیده است. در ادامه این نوشته از وبلاگ ندابلاگ، با تحولات و تغییرات ظاهری ساز چنگ در طول تاریخ بیشتر آشنا خواهید شد.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره ۶ تفاوت قیچک و کمانچه بیابید.
تغییر شکل ساز چنگ در طول تاریخ
شکل سادهترین نوع این ساز، مانند یک مثلث بود که از یک صفحه چوبی به درازای تقریبی یک متر و یک چوب دستی تشکیل میشد و معمولاً شبیه به دست انسان بود. این ساز معمولاً هشت یا نه سیم داشت که به صورت موازی با ضلع بلند مثلث، بین صفحه چوبی و میله چوبی کشیده میشدند.
یک سرِ این سیمها به صفحه چوبی متصل میشد و سر دیگر آنها به میخها یا گوشیهایی که روی میله چوبی قرار داشت، پیچیده میشد و بخش اضافی سیمها از طرف دیگر آویزان میماند.
چنگهایی که در نقشهای دورههای بعدی تمدنهای بابل و آشور دیده میشوند، از نظر شکل، روش در دست گرفتن و نواختن، با چنگهای دورههای بسیار قدیم، تفاوت زیادی دارند. جعبه صوتی این چنگهای جدید، گاهی مستقیم و بدون هیچ خمیدگی و در موارد دیگر، منحنی شکل بوده است.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً زندگی کوتاه جرج گرشوین ،پیانیست مشهور آمریکایی را بخوانید.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله چه سازهایی در موسیقی جاز نواخته میشوند؟ مراجعه کنید.
تغییرات طرز نواختن چنگ در طول تاریخ
روش نواختن ساز چنگ هم در طول زمان عوض شده است. برخلاف گذشته که چنگ را طوری میگرفتند که تیرۀ چوبی آن موازی با زمین قرار میگرفت و سیمها کاملاً عمودی نبودند، در دورانی جدیدتر، چنگ را طوری در دست میگرفتند که سیمها تقریباً به صورت کاملاً عمود نسبت به زمین قرار میگرفتند.
در زمان ساسانیان، چنگ از مشهورترین و محبوبترین سازها به شمار میرفت و در شاهنامه فردوسی نیز بارها از آن یاد شده است. نکیسا، موسیقیدان نامدار دربار خسرو پرویز، در نواختن این ساز استادی بینظیری داشت.
انواع ساده و اولیۀ چنگ را میتوان در آثار به جا مانده از تمدنهای سومری و مصری دید. ایرانیان باستان به نوعی از چنگ، «وَن» میگفتند.
توصیه میشود به مطالعه مقاله کاخن از کجا می آید؟ ادامه دهید.
توصیه میکنیم این مطلب آشنایی با ساز بادی دوزله را حتماً بخوانید.
چنگ امروزی از سه بخش اصلی تشکیل شده است:
گردن، ستون و جعبۀ طنینی. سیمها از گردن ساز به موازات ستون کشیده شده و به جعبۀ طنینی وصل میشوند. برای نواختن چنگ، معمولاً کف دست را روی سیمها فشار میدهند یا با انگشتان به آنها ضربه میزنند تا صدا تولید شود.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه استاد جلال ذوالفنون، نوازنده بی بدل سه تار.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره آزمایش جاشوا بل در مترو چه بود؟ بیابید.
چنگ مثلثی شکل در اواخر دورۀ قرون وسطی در غرب اروپا رواج یافت. در سال ۱۷۲۰ میلادی، در منطقۀ باواریا، پدالهایی به پایۀ چنگ اضافه شد که توانایی فنی این ساز را افزایش داد.
چنگ به شکل امروزی
در سال ۱۸۱۰، فردی به نام سباستین آرا، چنگ را به شکلی که امروزه میشناسیم تکمیل کرد. این تغییر باعث شد که نواختن تمام گامهای موسیقی، چه بزرگ و چه کوچک، امکانپذیر شود و از آن زمان به بعد، چنگ به عضوی ثابت در ارکسترها تبدیل شد. چنگ امروزی معمولاً ۴۷ سیم و ۷ پدال دارد.
برای گسترش دانش خود، به مقاله تاریخچه گرامافون سر بزنید.
برای مطالعه بیشتر، به علیرضا بشردوست مدرس سنتور سری سر بزنید.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله موسیقی می تواند اعتماد به نفس شما را تقویت کند! مراجعه کنید.
در این مقاله ساز قارمون یا گارمون چیست؟ اطلاعات مفیدی آمده است.
علاوه بر این، چنگ نام یک نت موسیقی هم هست که مدت زمان کشش آن معادل یکهشتم نت گرد است. جالب است بدانید که چنگ حتی در میان عربها، پیش از ظهور اسلام نیز شناخته شده بود. این ساز در طول تاریخ و در مناطق مختلف جهان، شکلهای گوناگونی به خود گرفته است. برای مثال، مردم شمال افغانستان به سازی به نام «زنبورک»، چنگ میگویند، در حالی که ازبکهای ترکزبان در آسیای میانه، به نوعی سنتور ایرانی، چنگ میگویند.
نظر شما در مورد این مقاله چیست؟