همانطور که یک درخت تازه و نرم را میتوان به هر شکلی که بخواهی خم کنی و شکل بدهی، اما وقتی همان درخت خشک و سفت شد، دیگر نمیتوانی آن را تغییر دهی، این ضربالمثل هم میخواهد بگوید که آموزش و تربیت باید از زمان کودکی و زمانی که فرد هنوز مانند یک چوب تر، نرم و انعطافپذیر است، شروع شود.
اگر بخواهیم گاو یا خر را برای کار در مزرعه آموزش دهیم، باید این کار را زمانی انجام دهیم که هنوز جوان هستند و میتوان به راحتی به آنها فرمان داد. اگر این زمان را از دست بدهیم و وقتی بزرگ و سرسخت شدند بخواهیم به آنها چیزی یاد بدهیم، کار بسیار سختی خواهد بود.
این موضوع در مورد انسانها هم صادق است. ذهن و روح یک کودک، بسیار پذیرا و آماده یادگیری است. اگر اصول درست، ادب و دانش را در همین سنین به او بیاموزیم، مانند نقشی میماند که روی سنگ حک میشود و ماندگار خواهد بود. اما اگر تربیت را به تأخیر بیندازیم، فرد در بزرگسالی، مانند همان چوب خشک، تغییرناپذیر و تربیتنشدنی میشود.
در سخنان پیشوایان دینی نیز به این موضوع بسیار تأکید شده است. به عنوان مثال، در حدیثی از امام صادق (ع) میخوانیم:
**«بَادِرُوا أَوْلَادَكُمْ بِالْحَدِيثِ قَبْلَ أَنْ يَسْبِقَكُمْ إِلَيْهِمُ الْمُرْجِئَةُ»**
یعنی: به فرزندانتان حدیث بیاموزید، پیش از آن که گروههای انحرافی (و افراد ناصالح) در آموزش به آنان بر شما پیشی بگیرند.
پس این ضربالمثل به ما یادآوری میکند که فرصت طلایی تربیت را از دست ندهیم و آموزش را از همان دوران کودکی، زمانی که ذهن فرزندمان آماده و پذیراست، شروع کنیم.
در این نوشته به بررسی مفهوم یکی از ضربالمثلهای معروف ایرانی میپردازیم. امیدواریم این مطلب برای شما مفید باشد.
معنی ضرب المثل تا نباشد چوب تر فرمان نبرد گاو و خر چیست؟
۱- اگر کسی به خاطر کار اشتباهش تنبیه نشود، از اشتباهاتش درس نمیگیرد و دوباره آن را تکرار میکند.
۲- این ضربالمثل در ظاهر میگوید حیوانات وقتی تنبیه نشوند، کارشان را درست انجام نمیدهند. اما در معنای عمیقتر، اشاره به افرادی دارد که با پند و نصیحت راه به جایی نمیبرند و فقط زمانی به خود میآیند که با سختگیری و اجبار روبهرو شوند.
حدیث درباره اندرز و موعظه بی فایده
امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) در نامه ۳۱ نهجالبلاغه میفرمایند:
وَ لَا تَكُونَنَّ مِمَّنْ لَا تَنْفَعُهُ الْعِظَةُ إِلَّا إِذَا بَالَغْتَ فِي إِيلَامِهِ، فَإِنَّ الْعَاقِلَ يَتَّعِظُ بِالْآدَابِ وَ الْبَهَائِمَ لَا تَتَّعِظُ إِلَّا بِالضَّرْبِ؛
یعنی: از آن افرادی نباش که پند و نصیحت در آنان تأثیری ندارد، مگر وقتی که با سختی و درد به آنان تذکر داده شود؛ زیرا انسان خردمند با گفتار نیک و ادب، پند میپذیرد، اما حیوانات تنها با ضربه و تنبیه هوشیار میشوند.
ضربالمثل با گاو 🐮
اختصاصی–ندابلاگ
نظر شما در مورد این مقاله چیست؟