سوپرانو به محدودهای از صدا در موسیقی گفته میشود و نوعی صدای زیر و بالا در خوانندگی زنان محسوب میگردد. این واژه ریشه ایتالیایی دارد و از کلمه “Sopra” به معنی “بالا” گرفته شده است. در ادامه این نوشته از وبلاگ ندابلاگ، بیشتر با این اصطلاح موسیقایی آشنا خواهید شد.
سوپرانو چیست؟
صدای سوپرانو، همانند زیرترین و بالا ترین نوع صدا در میان انسانهاست و در اپرا معمولاً نقشهای اصلی را اجرا میکند. دستهبندیهای مختلفی برای انواع صدا وجود دارد که بر اساس محدوده صوتی هر فرد مشخص میشود.
محدوده صوتی به فاصله بین پایینترین و بالاترین نتی گفته میشود که یک نفر میتواند بخواند.
به طور کلی، خوانندگان در شش گروه اصلی جای میگیرند:
سه گروه برای زنان (آلتو، متسو سوپرانو و سوپرانو)
سه گروه برای مردان (باس، باریتون، تنور)
علاوه بر این، صدای کودکان را نیز میتوان در یک گروه جداگانه در نظر گرفت.
سوپرانو عموماً به صدای زنان اشاره دارد، اما به صورت ویژه برای صداهایی مانند صدای پسران (Boy soprano) نیز به کار میرود. همچنین در نام برخی سازها که زیرترین صدا را در خانواده خود دارند، از واژه سوپرانو استفاده میشود؛ مانند: ساکسیوفون سوپرانو.
سوپرانو
سبک صدای سوپرانو، زیرترین محدوده صوتی در خوانندگی زنان محسوب میشود. این نوع صدا، بالاترین فرکانس را در میان تواناییهای صوتی انسان دارد. محدوده آن معمولاً بین نتهای C4 تا C6 قرار میگیرد و نقش بسیار مهمی در اجراهای اپرایی و آثار موسیقی کلاسیک ایفا میکند.
خود سوپرانو نیز به چند دسته فرعی تقسیم میشود که هر کدام گستره و ویژگیهای صوتی مخصوص به خود را دارند.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب ۱۳ تا از جمله های معروف فردریک شوپن را بخوانید.
بانوان ایرانی دارای صدای سوپرانو
در میان خوانندگان زن ایرانی، افرادی مانند دریا دادور، حمیرا و پری زنگنه دارای صدای سوپرانو هستند.
صدای سوپرانو به چند گروه اصلی تقسیم میشود: کلوراتو، غنایی، دراماتیک و مزو. سوپرانو کلوراتو معمولاً صدایی رسا و بلند دارد و در اجرای قطعاتی که تزئینات آوازی، حرکتهای سریع و تغییرات فراوان دارند، توانمند است. این سبک اغلب به چابکی و مهارت زیاد در کنترل صدا نیاز دارد. در اپرا، نقشهای قهرمانانه اغلب با صدای کلوراتو سوپرانو اجرا میشود.
وسعت صدا در خوانندگان زن سوپرانو معمولاً از حدود B3 و A3 شروع میشود و در بالاترین حد، یک سوپرانو معمولی باید بتواند به نتهای بالا مانند soprano C دست پیدا کند. صدای سوپرانو خود به چند زیردسته تقسیم میشود که به شرح زیر است:
۱- سوپرانوی کولوراتور که خود به دو دسته تقسیم میشود:
الف) سوپرانوی رنگآمیز سبک: این خواننده صدایی چابک و سریع دارد که میتواند نتهای بسیار بالا و طولانی را به راحتی اجرا کند. در اپراها، نقشهای زیادی برای این نوع صدا نوشته شده است.
ب) سوپرانوی رنگآمیز قدرتمند: این خوانندگان دارای بلندترین و پرحجمترین صداها هستند. قدرت صدای آنها به حدی است که حتی میتوانند صدای خود را بر روی صدای یک ارکستر کامل نیز به وضوح شنیده شوند.
۲ – سوبرته :
خوانندههایی که صدای روشن و شفافی دارند. صدای آنها نرم و ظریف است. این صداها در اپرا معمولاً برای ایفای نقشهای طنز و خیالی به کار میروند.
رنگ صدا: اگر یک نت مشخص را ابتدا با یک ساز بنوازیم و بعد همان نت را با ساز دیگری اجرا کنیم، این تفاوتی که میشنویم، همان رنگ یا تمبر صدا نامیده میشود.
-۳ سوپرانوی لیریک :
صدایی گرم و شفاف که کیفیت و غنای کامل دارد و حتی میتواند جلوهای فراتر از یک ارکستر بزرگ نیز از خود نشان دهد. در اپرا، نقشهای احساسی و غمگین معمولاً به این نوع صدا سپرده میشود. بر پایه توانایی و ویژگیهای خوانندگی، این صدا به دو گروه اصلی تقسیم میشود:
الف) لایت لیریک: این نوع صدا باید با دقت بسیار بالا و توجه کامل به ویژگیهایش، برای نقشهای مناسب در اپرا انتخاب شود.
ب) فول لیریک: این صدا معمولاً پختهتر و رساتر از صدای لایت لیریک است. به همین دلیل، برای نقشهای ساده و سبک چندان مناسب نیست، بلکه برای نقشهای سنگین و پیچیده اپرا به کار میرود. همچنین به دلیل حجم و قدرت بالای صدا، میتواند در سالنهای بزرگ اجرا نیز به خوبی شنیده شود و تأثیر خود را حفظ کند.
۴ – سپینتو سوپرانو :
نوعی صدای اپران در موسیقی کلاسیک ایتالیا با نام “پوشِد لیـریک” شناخته میشود. این صدا، از نظر محدوده، از صدای سوپرانو لیـریک بالاتر است و رنگ تیرهتر و غنیتری دارد. این ویژگی، آن را برای اجرای لحظات اوج نمایشی و احساسی در نقشهای اپرایی بسیار مناسب میسازد. همچنین، این صدا توانایی قابل توجهی در اجرای تغییرات ناگهانی و ظریف در قدرت و شدت صدا دارد.
توصیه میکنیم این مطلب معرفی ۵ ساز برای یادگیری بزرگسالان را حتماً بخوانید.
۵ – دراماتیک سوپرانو :
صدایی توانمند و جذاب که میتواند قویتر از یک ارکستر کامل نیز به گوش برسد. معمولاً (هرچند نه همیشه) این صدا دارای ظرافتهای کمتری در مقایسه با دیگر انواع صدای سوپرانو است و بیشتر برای ایفای نقشهای غمانگیز، تراژیک و حماسی در اپرا به کار میرود.
توصیه میشود به مطالعه مقاله آشنایی با انواع دولاخط در موسیقی ادامه دهید.
برای گسترش دانش خود، به مقاله ۷ دلیل برای شروع خوانندگی از همین امروز! سر بزنید.
۶ – واگنرین سوپرانو :
این نوع صدا را میتوان از نادرترین صداهای موجود به شمار آورد. صدایی قدرتمند و استوار که معمولاً به شخصیتهای زن افسانهای و قهرمان سپرده میشود. در طول دهها سال، شاید تنها یک یا دو نفر یافت شوند که چنین کیفیت صدایی داشته باشند.
متسوسوپرانو
در دستهبندی صداهای زنانه، رده دوم به صدای متسو سوپرانو تعلق دارد. این نوع صدا بیشتر برای اجرا در گروههای کر مناسب است تا برای ایفای نقشهای اصلی در اپرا. صدای متسو سوپرانو، یک صدای میانی برای خوانندگان زن محسوب میشود که هم با محدوده صدای آلتو و هم با محدوده صدای سوپرانو مشترکاتی دارد. محدوده معمول این صدا از نت لا در اکتاو سوم تا نت لا در اکتاو پنجم امتداد دارد. در بسیاری از موارد، خوانندگان سوپرانو و متسو سوپرانو بخشهای صوتی یکسانی را میخوانند، تا زمانی که تقسیمبندی مشخصی بین صداهای سوپرانو، متسو سوپرانو و آلتو صورت گیرد.
نظر شما در مورد این مقاله چیست؟