ساز کاخن یکی از سازهای کوبهای محبوب و پرطرفدار امروزی است. نوازنده روی این ساز مینشیند و با ضربهزدن به سطح آن، ریتمهای زیبا و جذابی ایجاد میکند. در این نوشته از وبلاگ ندابلاگ، قصد داریم ویژگیهای ساز کاخن را مرور کنیم. اگر به این ساز علاقهمند هستید، پیشنهاد میکنیم تا پایان این مطلب با ما همراه باشید.
ساز کاخن
این ساز شبیه یک صندلی چهارگوش است که نوازنده روی آن مینشیند و با کوبیدن روی بدنهاش، صدا تولید میکند. کاخن یکی از سازهای مهم و شناختهشده در اسپانیا به شمار میرود.
نوازندگان روی این ساز کوبهای مینشینند و با کف دست و انگشتان خود ریتمهای گوناگونی درمیآورند. از کاخن معمولاً در موسیقیهای آفرو-پرویی، فلامینکو و جز استفاده میشود.
در گذشته، کولیهای اسپانیایی برای همراهی گیتار، روی جعبههای میوه ضرب میگرفتند. به تدریج این کار شکل جدیتری پیدا کرد و در نهایت به ساز کاخن تبدیل شد.
بردگان مناطق غرب و مرکز آفریقا که به قاره آمریکا آورده شدند، نخستین کسانی بودند که این ساز را نواختند و آن را گسترش دادند. امروزه کاخن در بسیاری از کشورهای قاره آمریکا، فیلیپین و اسپانیا نواخته میشود.
توصیه میکنیم این مطلب آشنایی با اصطلاح کانن در موسیقی را حتماً بخوانید.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه یادگیری کالیمبا چقدر طول میکشد؟.
ویژگیهای صوتی کاخن مانند زیر و بمی صدا، بلندی، طنین و کیفیت آن تحت تأثیر چند عامل است:
– ابعاد و طرح کلی کاخن
– نوع چوب و ضخامت صفحاتی که در ساخت آن به کار رفته
– اندازه و جای سوراخ صدا
خصوصیات و ویژگی های ساز
توصیه میکنیم این مطلب ۷ تا از مؤثرترین راه های تقویت صدا در خوانندگی را حتماً بخوانید.
کاخون یک ساز کوبهای است که شبیه یک جعبه مستطیلی عمودی ساخته میشود. بدنه آن از چهار صفحه چوبی با ضخامت حدود ۱٫۳ تا ۱٫۹ سانتیمتر تشکیل شده است. این ساز به طور کلی از پنج بخش اصلی تشکیل میشود. مهمترین قسمت آن، صفحه جلویی یا “تاپا” نام دارد که معمولاً از جنس تخته سهلا ساخته میشود.
توصیه میکنیم این مطلب ماجرای ساخت و اجرای قطعه بی نظیر رفته را حتماً بخوانید.
صفحه تاپا اغلب از چوب درختانی مانند گیلاس، ماهون یا افرو ساخته میشود، در حالی که بقیه قسمتهای کاخون از چوبهای سبکتری مثل صنوبر یا کاج ساخته میشوند. یک سوراخ صدا نیز روی صفحه جلویی، کناری یا پشتی ساز تعبیه شده تا صدا از آن خارج شود.
داخل کاخون معمولاً پایههای پلاستیکی یا لاستیکی، فنر، سیمهای گیتار و قطعاتی به نام اِسنر قرار داده میشود که باعث ایجاد صداهای زنگدار و ویژه میشوند.
برای نواختن کاخون میتوان از ابزارهای مختلفی که برای درام و سایر سازهای کوبهای استفاده میشود، مانند مَلِتها، استیکها و براشها بهره برد.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه همهچیز درباره ساز قوشمه یا قمشه.
چند عامل مهم بر کیفیت صدای کاخون (از جمله زیر و بمی، بلندی و طنین صدا) تأثیر میگذارند: اندازه و جای سوراخ صدا، نوع چوب و ضخامت به کار رفته در ساخت ساز و در نهایت، اندازه و شکل کلی کاخون.
برای گسترش دانش خود، به مقاله شناخت اصطلاحات مشخصات فنی پیانوهای دیجیتال سر بزنید.
برای گسترش دانش خود، به مقاله بررسی موسیقی فیلم آملی سر بزنید.
همچنین خوب است بدانید که جنس صفحه تاپا ممکن است با توجه به سلیقه سازنده یا درخواست نوازنده متفاوت باشد و این تغییر، تأثیر مستقیمی روی کیفیت نهایی صدای ساز خواهد داشت.
کاخن در دو نوع ثابت و رگلاژی وجود دارد
این ساز در دو نوع اصلی تولید میشود: کاخنهای معمولی و کاخنهای قابل تنظیم. هر دو مدل در اصل یک جعبه چوبی با طراحی ساده هستند.
کاخن معمولی قابلیت تغییر صدا را ندارد. حتی اگر در ساخت آن از سیمهای گیتار یا فنر استفاده شده باشد، تنها یک صدای ثابت و یکنواخت تولید میکند.
اما کاخن قابل تنظیم، با وجود شباهت ظاهری، امکانات بیشتری دارد. در نوعی که از سیم استفاده میکند، میتوان مانند گیتار سیمها را کوک کرد و صداهای زیر و بم مختلفی ایجاد نمود. در نوع فنردار نیز با شل یا سفت کردن فنرها میتوان میزان صدای چوب را کنترل کرد و تنوع صوتی بیشتری داشت.
توصیه میکنیم حتماً مقاله بیوگرافی محمدتقی مسعودیه | پدر علم موسیقی شناسی قومی ایران را مطالعه کنید.
در این مقاله بیوگرافی دریا دادور اطلاعات مفیدی آمده است.
پرلِکسی کاخن
پرلکسی یک گونه تازه از ساز کاخون است که از جنس پلکسیگلاس ساخته میشود. این ساز در مقایسه با کاخون معمولی، صدای پرحجمتری تولید میکند و همچنین اندازهاش بزرگتر و وزن آن بیشتر است.
برای یادگیری پیشرفته، به مفهوم فاصله در موسیقی چیست؟ + انواع فواصل موسیقی مراجعه کنید.
در مورد صفحه رویی ساز که از جنس چوب تاپا است، باید گفت این صفحه به طور کامل به بدنه کاخون متصل نیست و تنها در چند نقطه به آن وصل شده است. این ویژگی باعث میشود وقتی به صفحه ضربه میزنید، لرزش بیشتری در صدا احساس کنید.
نظر شما در مورد این مقاله چیست؟