سرزمین ایران، در هر بخشی خود، آواها و نواهای بومی و پرباری برای کشف کردن دارد. در این نوشته از وبلاگ ندابلاگ، میخواهیم به منطقه ترکمنصحرا سفر کنیم و با موسیقی مردمان این خطه آشنا شویم. مردم این دیار، انسانهایی بااصالت و پایبند به رسوم خود هستند و هنوز هم موسیقی محلیشان را با همۀ ریزهکاریهایش مینوازند. افزون بر این، موسیقی در زندگی آنان جایگاه مهمی دارد و در شادیها، بازیهای محلی، مراسم سوگواری، جشن میلاد پیامبر، در سن ۶۳ سالگی بزرگ خانواده، هنگام به دنیا آمدن فرزندان، مراسم ختنهسوران و عروسیها شنیده میشود. به همین دلیل، شناخت موسیقی ترکمنصحرا میتواند اطلاعات بسیار ارزشمندی درباره پیشینه موسیقی ایران در اختیار ما قرار دهد.
محتوای موسیقی ترکمن صحرا چگونه است؟
موسیقی ترکمن صحرا در واقع همان موسیقی بومی و محلی مردمان ترکمن است که در ایران، ترکمنستان و افغانستان زندگی میکنند. بخش بزرگی از این موسیقی، بازتابدهنده رنجها و سختیهایی است که این مردم در طول تاریخ تجربه کردهاند. وقتی به این موسیقی گوش میدهیم، به خوبی میتوانیم صدای نالهها و شکایتهای جانسوزی را احساس کنیم که تا اعماق وجود انسان نفوذ میکند. برخی بر این باورند که همین درونمایه غمگین باعث شده که موسیقی ترکمنها برخلاف دیگر مناطق ایران، با رقص و سازهای ضربهای مانند دف و دایره همراه نباشد. در موسیقی محلی ترکمن، نه تنها جایی برای رقص وجود ندارد، بلکه از سازهای کوبهای هم اساساً استفاده نمیشود. علاوه بر موضوع درد و رنج که محور اصلی این موسیقی است، گونههای دیگری هم در موسیقی ترکمن صحرا وجود دارند که در ادامه به برخی از آنها اشاره خواهیم کرد.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در بررسی تاثیر موسیقی موتزارت بر روی مغز پیدا کنید.
توصیه میشود به مطالعه مقاله ۱۸ تا از جملات بزرگان موسیقی درباره گیتار ادامه دهید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً تفاوت های کمانچه آذری و ایرانی را بخوانید.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در معرفی ۵ ساز برای یادگیری بزرگسالان پیدا کنید.
موسیقی عاطفی
در سبک موسیقی هودی که در منطقه ترکمن صحرا رواج دارد، مادران با خواندن آوازی پراحساس و محزون، عمیقترین احساسات خود را نسبت به فرزندانشان بیان میکنند.
موسیقی تغزلی
این ترانهها درباره دوری از کسی است که دوستش داریم صحبت میکنند و به دو سبک مختلف اجرا میشوند.
نوع اول “لالهخوانی” نام دارد. در این سبک، یک دختر جوان در میان گروهی از دوستان همسن خود، همراه با نوای ساز “قاووز” (که به آن زنبورک هم میگویند) آواز میخواند.
در این مقاله مفهوم گوشه در موسیقی اطلاعات مفیدی آمده است.
توصیه میکنیم این مطلب علت نامگذاری اسامی گوشه های ردیف موسیقی سنتی ایران را حتماً بخوانید.
نوع دوم “چوپانیخوانی” است. در این سبک، چوپان است که با همراهی ساز نی، آواز خود را میخواند.
توصیه میکنیم این مطلب ویژگی های سایت جدید ندابلاگ را حتماً بخوانید.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله سازهای ابداعی استاد شجریان مراجعه کنید.
اگر سوالاتی دارید، مقاله ساز عجیب حلزونی به شما کمک خواهد کرد.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره با ساز بالالایکا آشنا شوید بیابید.
موسیقی حماسی رزمی
به این سبک از موسیقی، بخشی گفته میشود. در این هنر، نوازندگان که به آنها بخشی میگویند، با ساز دوتار داستانهای کهن و پهلوانی را به صورت آواز و قصهگویی برای شنوندگان میخوانند.
توصیه میشود به مطالعه مقاله آشنایی با انواع دولاخط در موسیقی ادامه دهید.
مقاله آیا یادگیری پیانو با ارگ امکان پذیر است؟ حاوی اطلاعات جامعی است.
برای گسترش دانش خود، به مقاله اعلام نتیجه مسابقه یلدایی ندابلاگ سر بزنید.
توصیه میشود به مطالعه مقاله استفاده از ساز دیجیریدو در علم پزشکی ادامه دهید.
برای مطالعه بیشتر، به چه زمان باید رزین ویولن را تعویض کنیم؟ سری سر بزنید.
توصیه میکنیم این مطلب علامت تنوتو در موسیقی چیست و چطور اجرا میشود؟ را حتماً بخوانید.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه چند نکته مهم که باید پیش از خرید ساز هنگ درام بدانید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، انتخاب کلیفون مناسب برای ساز و نکاتی که باید بدانید را از دست ندهید.
توصیه میکنیم این مطلب نانو گیتار ،کوچکترین گیتار جهان را حتماً بخوانید.
توصیه میکنیم این مطلب استاد جلال ذوالفنون، نوازنده بی بدل سه تار را حتماً بخوانید.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره آشنایی با سازدهنی ترمولو بیابید.
موسیقی آیینی
در این نوشته، درباره پیوندی که میان انسان و پروردگارش برقرار است و همچنین دیگر پندارهای روحانی و مقدس سخن گفته شده است.
سازهای موسیقی ترکمن صحرا
موسیقی ترکمنهای صحرا بیشتر با ساز دوتار شناخته میشود. این دوتار از نوع کوچکی است که به آن «تامدیر» میگویند. علاوه بر دوتار، ساز کمانچه نیز در این منطقه نواخته میشود؛ با این حال محمدرضا درویشی آن را ساز اصلی و بومی ترکمنها نمیداند. از سازهای دیگری که در موسیقی ترکمن کاربرد دارد میتوان به غیجک، تویدیک و غووز (که همان چنگ است) اشاره کرد. همانطور که پیشتر گفتیم، در موسیقی ترکمن سازهای کوبهای وجود ندارد؛ با این حال ریتم و ضرب از ویژگیهای مهم این موسیقی به شمار میرود. نوازندگان ترکمن حتی هنگام کوک کردن سازشان نیز به ریتم توجه دارند. وظیفه نشان دادن ضرب آهنگها و ترانهها بر عهده نوازندگان دوتار است که با حرکت انگشتان خود روی صفحه ساز، ضرب را به زیبایی ایجاد میکنند.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً علیرضا بشردوست مدرس سنتور را بخوانید.
در صورت علاقهمندی، مطلب قطعه معروف شاره جان، اثر استاد بخشی را از دست ندهید.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب ترس از اجرا یا صحنه چیست؟ را بخوانید.
برای یادگیری پیشرفته، به پهلوان آواز ایران کیست؟ مراجعه کنید.
به نوازندگان ترکمن صحرا چه میگویند؟
در میان ترکمنها به کسانی که همزمان با نواختن دوتار، آواز میخوانند و داستانها و تاریخ قوم خود را روایت میکنند، «بخشی» گفته میشود. اگر کسی فقط ساز دوتار بنوازد و آواز نخواند، به او «دوتارچی» یا «سازنده» میگویند. البته در بسیاری از موارد، واژه بخشی برای دیگر هنرمندان موسیقی مانند نوازندگان، خوانندگان و تکنوازان نیز به کار میرود.
این واژه حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ سال است که رواج یافته و پیش از آن، از کلمه «اوزان» استفاده میشده است. با این حال، مختوم قلی، شاعر و عارف نامدار ترکمن، در یکی از شعرهایش این دو واژه را به یک معنا به کار برده است:
« اگر به ایل سعادت روی کند، بخشی و اوزان در آیند »
برای یادگیری پیشرفته، به تاثیر کلیفون در صدای ویولن را دست کم نگیرید! مراجعه کنید.
نظر شما در مورد این مقاله چیست؟