این ضربالمثل در مورد افرادی به کار میرود که با وجود اینکه موقعیتشان کاملاً روشن است و راه فراری ندارند، باز هم دست از لجبازی و پافشاری برنمیدارند و تسلیم نمیشوند.
عزرائیل در باورهای دینی، فرشتهای است که مأمور گرفتن جان انسانهاست. وقتی زمان مرگ کسی فرا برسد، عزرائیل جان او را میگیرد و این کاری است که هیچکس توان جلوگیری از آن را ندارد.
بنابراین، معنی این مثل این است که وقتی عزرائیل برای گرفتن جان کسی میآید، آن فرد چارهای جز تسلیم شدن ندارد. اما این مثل به کسی گفته میشود که در شرایطی مشابه قرار دارد؛ یعنی کارش تمام شده و راهی برایش باقی نمانده، اما او همچون کسی که جانش را به عزرائیل نمیدهد، در برابر واقعیت مقاومت میکند و بیهوده تلاش میکند. در حقیقت، این مثل اشاره به لجبازی و سماجت بیفایده دارد.
در این نوشته میخواهیم ببینیم این ضربالمثل قدیمی و اصیل ایرانی چه معنایی دارد و چه مفهومی را میرساند.
معنی جان به عزرائیل نمی دهد یعنی چه؟
1- یعنی آنقدر خسیس و تنگ نظر است که اگر فرشته مرگ به سراغش بیاید تا جانش را بگیرد، حاضر نیست آن را واگذار کند!
2- این ضربالمثل در واقع اوج خست افراد را به تصویر میکشد، وگرنه در دنیای واقعی کسی نمیتواند جلوی مرگ خود را بگیرد. وقتی زمان آدمی به پایان برسد، بدون اینکه از تو اجازه بگیرند، جان تو را میبرند و کار تمام است.
3- آدمهای خسیس و سفت و سخت معمولاً میترسند کسی بیاید و چیزی را که مال آنهاست از دستشان خارج کند. مثلاً پول خود را به دیگران نمیدهند، چون فکر میکنند برای به دست آوردنش زحمت کشیدهاند و اگر به نیازمند یا دیگران کمک کنند، داراییشان کم میشود و زیان خواهند دید.
یکی از چیزهایی که این افراد به آن وابسته هستند، جانشان است! به همین دلیل معمولاً به مرگ فکر نمیکنند و گمان میبرند مرگ برای دیگران است، نه برای خودشان. اگر واقعاً به پایان زندگی فکر کنند، دیگر این همه بخل نمیورزند؛ چون سهم هر کس از این دنیا فقط یک کفن و یک گور کوچک و تاریک است!
پس انسانی که حتی مالک جان خود هم نیست، اگر به هر چه دارد وابسته شود و حریص ثروت دنیا باشد، در جهل بزرگی زندگی میکند.
4- این ضربالمثل از نظر معنایی به مثل “آب از دستش نمیچکد” نزدیک است؛ هر دو به خست افراد اشاره دارند.
پیشنهاد: معنی ضربالمثل “نم پس نمیدهد”
اختصاصی-ندابلاگ
نظر شما در مورد این مقاله چیست؟