همانطور که میدانید، ضربالمثلها بخش مهمی از فرهنگ و ادبیات ما هستند و هر کدام درسی برای زندگی در خود دارند. یکی از این ضربالمثلهای پرمعنی، “حیف از طلا که خرج مطلا کنند” است.
این مثل زیبا زمانی به کار میرود که چیز باارزشی را در جای نامناسب یا برای کاری بیمقدار استفاده کنند. درست مثل این است که طلای خالص را صرف ساخت یک شیء بدلی و بیارزش کنند. این ضربالمثل به ما هشدار میدهد که از سرمایههای باارزش خود، اعم از پول، وقت، استعداد و انرژی، به درستی استفاده کنیم و آنها را برای امور بیاهمیت و بیفایده هدر ندهیم.
در آموزههای دینی ما نیز بر این موضوع بسیار تأکید شده است. از امام صادق (علیه السلام) روایت شده است که فرمودند:
**«إِیَّاکَ أَنْ تَرُدَّ عَلَی اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَمْراً یَکْرَهُهُ فَیَقُولَ لَکَ کَلِّفْتُکَ مَا لَا تُطِیقُ فَتَقُولَ لَهُ لَا»**
یعنی: بپرهیز از اینکه کاری را که خداوند ناخوشایند میداند، انجام دهی و در پاسخ، خداوند به تو بگوید: “آیا تو را به کاری که خارج از تواناییات است مکلف کردم؟” و تو در جوابش بگویی: “آری” (یعنی تو مرا به کاری که نمیتوانم انجام دهم، مکلف کردی).
این حدیث شریف به ما یادآوری میکند که خداوند از ما تکالیف سنگین و غیرممکن نخواسته است. پس ما هم باید نعمتها و تواناییهایی که به ما داده شده است (که مانند همان طلا هستند) را در راهی که او نمیپسندد و رضایت ندارد، مصرف نکنیم. حیف است از این سرمایههای ارزشمند که در راه گناه و نافرمانی خرج شوند.
پس بیایید قدر نعمتهای خود را بدانیم و آنها را در مسیر درست و رضای خداوند صرف کنیم.
در این بخش به بررسی معنای این ضربالمثل ایرانی میپردازیم. در ادامه همراه ما باشید.
معنی حیف از طلا که خرج مطلا کنند چیست؟
در شعر زیبای قصاب کاشانی میخوانیم:
عمر عزیز را منما صرف ناکسان
حیف از طلا که خرج مطلا کند کسی
این شعر پرمعنی را میتوان اینگونه توضیح داد:
۱- وقت باارزش خود را برای کارهای بیفایده و افراد ناشایست تلف نکنید. جای تاسف است که عمر گرانبهای خود را مانند طلای خالص، در جایی هزینه کنید که هیچ ارزشی ندارد.
۲- کلمه “مطلا” از واژه فارسی طلا گرفته شده و در دستور زبان عربی ساخته شده است. این کلمه به چیزی گفته میشود که روی آن را با طلا پوشانده باشند.
۳- مطلا ممکن است فلزی باشد که با طلای واقعی پوشش داده شده، یا اینکه با طلای تقلبی و مصنوعی آراسته شده باشد. این ضربالمثل به ما میگوید که درست نیست طلای اصیل را برای چیزی بیارزش مصرف کنیم.
۴- باارزشترین گنج زندگی هر انسان، زمان و عمر اوست. این ضربالمثل تأکید میکند که از دست دادن وقت، همانند این است که طلای حقیقی را در جای نادرستی خرج کنیم.
◊ تلف کردن عمر برای افراد مختلف، شکلهای گوناگونی دارد مانند: تلاش برای اثبات حقیقت به فرد نادان و سرسخت، گذراندن تمام روز با بازیهای بیهوده، پرسهزدن بیهدف در فضای مجازی، فضولی در زندگی دیگران و …
♦ در سخن گرانقدر امام علی علیه السلام میخوانیم:
عُمرُ المَرءِ لاقیمةَ لَه؛ عمر انسان (آنقدر گرانبها است که) به هیچ قیمتی قابل ارزیابی نیست.
ضرب المثل با کلمه طلا
اختصاصی-ندابلاگ
نظر شما در مورد این مقاله چیست؟