در کارهای ساختمانی گاهی لازم میشود بخشی از بتن را برداریم و از نو بسازیم. این اتفاق ممکن است به دلایل مختلفی بیفتد؛ مثلاً وقتی بتن ریخته شده با نقشه اولیه همخوانی ندارد، وقتی نقشه تغییر میکند، اگر در اجرا اشتباهی رخ داده باشد، یا اگر استحکام بتن و بخشهای دیگر ساختمان کم باشد و نیاز به تقویت سازه وجود داشته باشد.
اما تخریب بتن دقیقاً چه کاری است؟ چطور انجام میشود؟ چه ابزارهایی برای آن لازم است؟ و هنگام انجام این کار باید چه نکاتی را رعایت کنیم؟
در این مطلب، رونیکس به این پرسشها پاسخ میدهد.
رونیکس را بخوانید.
تخریب بتن چیست؟
تخریب بتن به عملیات برنامهریزیشدهای گفته میشود که طی آن بتن به صورت کنترلشده برش داده شده، جدا میشود و حذف میگردد. این کار یک فرآیند تخصصی است و باید حتماً توسط افراد آموزشدیده و ماهر انجام شود؛ زیرا هر خطایی ممکن است باعث خسارتهای مالی زیاد یا صدمات جانی شود.
وقتی پای بتنهای مسلح به میان میآید، کار تخریب بسیار پیچیدهتر و دشوارتر میشود. در چنین مواردی، رعایت اصول ایمنی از اهمیت بالایی برخوردار است. همچنین، به خاطر وجود شبکههای میلگرد داخل بتن، در حین تخریب ممکن است مشکلاتی پیش بیاید؛ مانند از دست رفتن استحکام کلی سازه، آسیب دیدن بخشهای دیگر ساختمان، ایجاد لرزش در اجزای سازه یا حتی ایجاد خطر برای تمامی قسمتها. بنابراین، برای انجام این کار حتماً از نیروهای متخصص و آگاه کمک بگیرید.
کاربری از بتن شکسته و خردشده
بتنهای فرسوده و تخریبشده را میتوان دوباره استفاده کرد. این بتنهای شکسته معمولاً پس از خرد شدن به عنوان مصالح اولیه در پروژههای ساختمانی جدید به کار میروند. برای مثال، از آنها در زیرسازی جادهها، پر کردن فضاهای خالی یا حتی در ساخت بتن تازه استفاده میشود. این کار هم به حفظ محیطزیست کمک میکند و هم در مصرف منابع طبیعی صرفهجویی میشود.
بیشتر بخوانید: بتن مسلح چیست؟ راهنمای تخریب بتن آرمه
روشهای تخریب بتن
تخریب بتن، مانند هر کار دیگر، با ابزارهای گوناگونی قابل انجام است. برای نمونه، دستگاه بتنکن تا حدی توانایی تخریب دارد، اما وسیلهی مناسبی برای این کار محسوب نمیشود و معمولاً برای سوراخ کردن یا کندن بتن و دیوار استفاده میشود. اما وقتی پای تخریب اساسی به میان میآید، با توجه به جزئیات کار، نوع پروژه و دشواریهای آن، راههای متفاوتی برای شکستن بتن وجود دارد. هر یک از این روشها به ماشینآلات و ابزار خاص خود نیازمند است. انتخاب بهترین روش به شرایط پروژه و همچنین مهارت و تخصص نیروهای اجرایی بستگی دارد. در ادامه، متداولترین روشهای تخریب بتن را مرور میکنیم:
تخریب بتن با واترجت
شاید باورکردنی نباشد، اما آب هم میتواند بتن را از هم بشکند! تخریب بتن با واترجت یک راه نسبتاً تازه است که در آن آب با فشار بسیار قوی به سطح بتن پاشیده میشود و قطعات آن را از یکدیگر جدا میکند. در این روش، آب با فشاری حدود ۲۵۰۰ بار به بیرون فرستاده میشود و باعث میگردد اجزای تشکیلدهنده بتن از هم باز شوند. به همین خاطر، این کار باید تنها به دست فردی آموزشدیده و ماهر انجام شود.
این شیوه برای برداشتن بتن به صورت تکههای یکدست و یکپارچه بسیار مناسب است. واترجت سر و صدای زیاد ایجاد نمیکند، به محیط زیست آسیب نمیزند، سرعت کار نسبتاً بالاست و کمترین لرزه و آسیب را به بخشهای سالم سازه وارد میکند. ایمنی برای اپراتور در این روش بیشتر از روشهای دیگر است و لرزشهای ناچیزی به سازه وارد میشود که باعث تخریب بخشهای دیگر نمیگردد. با این حال، هزینه انجام این کار بسیار بالا است و بهتر است در پروژههایی به کار رود که حفظ بخشهای دیگر سازه اهمیت زیادی دارد.
استفاده از واترجت برای از بین بردن بتن
در این روش، از جریان آب با فشار بسیار بالا برای شکستن و جدا کردن بتن استفاده میشود. آب با سرعت و قدرت زیاد به سطح بتن پاشیده میشود و آن را خرد میکند. این کار برای برداشتن لایههای قدیمی بتن، تعمیرات یا آمادهسازی سطوح برای کارهای جدید انجام میگیرد.
مزیت اصلی این روش این است که برخلاف روشهای مکانیکی مثل چکشهای برقی، باعث ایجاد ترکهای جدید در بتن سالم اطراف نمیشود و فقط قسمتهای مورد نظر را جدا میکند. همچنین، گرد و غبار کمتری ایجاد میکند و برای محیطزیست و سلامت کارگران مناسبتر است.
این فرآیند نیاز به دستگاه مخصوص واترجت صنعتی و اپراتور آموزشدیده دارد تا با دقت و ایمنی لازم انجام شود.
تخریب بتن با پیکور
در این شیوه، برای شکستن بتن از ابزاری به نام چکش تخریب یا پیکور بهره میبرند. این کار با وارد کردن ضربههای فیزیکی و مکانیکی به بتن انجام میشود. چکشهای تخریب عموماً در دو نوع برقی و بادی (پنوماتیکی) ساخته میشوند. همانند دیگر راهها، شکستن بتن با چکش تخریب نیز نقاط قوت و ضعف مخصوص به خود را دارد.
تخریب بتن با استفاده از دستگاه پیکور
گاهی اوقات برای تعمیر، تغییر یا از بین بردن بخشهایی از سازههای بتنی، نیاز به تخریب این مصالح داریم. یکی از روشهای متداول برای این کار، استفاده از دستگاه پیکور است. پیکور یک ابزار قدرتمند و سنگین است که با ضربههای مکانیکی مکرر، بتن را خرد و شکسته میکند. این روش معمولاً برای تخریب سطوح و حجمهای نسبتاً بزرگ بتن به کار میرود.
برای آگاهی بیشتر در مورد عیب دیگری به نام “بتن کرمو” — که در آن بتن بهطور یکنواخت متراکم نیست و حفرههایی در آن ایجاد میشود — میتوانید مطالعه کنید. در آن مطلب، راههای پیشگیری از این مشکل و همچنین روشهای ترمیم بتن کرمو توضیح داده شده است.
تخریب بتن با بیل مکانیکی
در این شیوه، با نصب ابزارهای ویژهای به نام پیکور بر روی بیلهای مکانیکی، عملیات تخریب انجام میشود. این روش بیشتر برای پروژههای تخریب بسیار بزرگ و گسترده مناسب است و به دلیل برخی محدودیتها، امکان استفاده از آن در همه انواع پروژهها وجود ندارد.
برداشتن بتن با استفاده از بیل مکانیکی
تخریب بتن با اسید
یک راه دیگر برای شکستن بتن، استفاده از اسید است. این روش معمولاً برای کارهای کوچکتر مناسب است و در پروژههای بزرگ ساختمانی چندان رایج نیست. مهمترین دلایل کمکاربردی آن، سختی و خطرات ناشی از کار با اسید و همچنین نبودن نوع خاصی از اسیدهای مورد نیاز در بعضی مواقع است.
تخریب بتن با کتراک
روش دیگری که بسیار مورد استفاده قرار میگیرد، شکستن بتن با کمک مواد شیمیایی است. یکی از پرکاربردترین مواد شیمیایی برای این کار، کتراک نام دارد. در این روش، ابتدا حفرههایی در بتن ایجاد میکنند و سپس پودر کتراک را داخل این سوراخها میریزند. این ماده به تدریج و با انجام یک واکنش شیمیایی درون بتن منبسط میشود و آن را میشکند. یکی از نکات مهم در استفاده از مواد شیمیایی این است که نمیتوان دقیقاً پیشبینی کرد کدام قسمتها تخریب میشوند؛ زیرا ممکن است کتراک به بخشهای کناری نیز نفوذ کند و باعث شکستن قسمتهای ناخواسته شود.
تخریب بتن با استفاده از ماده کتراک
برای از بین بردن بتن و سنگ، روشهای مختلفی وجود دارد. یکی از این روشها، استفاده از مادهای به نام کتراک است. کتراک یک پودر شیمیایی است که وقتی با آب مخلوط میشود، منبسط میشود و نیروی زیادی ایجاد میکند. این نیرو میتواند بتن و سنگهای سخت را بدون ایجاد صدا، گرد و غبار یا لرزش، خرد کند.
استفاده از کتراک نسبتاً ساده است. ابتدا چالههایی در بتن ایجاد میکنند. سپس مخلوط کتراک و آب را درون این چالهها میریزند. با گذشت زمان، این مخلوط شروع به انبساط میکند و فشار زیادی به بتن وارد میآورد. این فشار آنقدر زیاد است که پس از چند ساعت (معمولاً بین ۸ تا ۲۴ ساعت) بتن ترک خورده و میشکند.
مزیت اصلی این روش، ایمنی بالا و عدم نیاز به مواد منفجره است. از کتراک اغلب در مکانهای حساس مانند بیمارستانها، مناطق مسکونی یا نزدیک به سازههای دیگر استفاده میشود که نمیتوان در آنها از انفجار استفاده کرد.
برای آگاهی بیشتر در مورد انتخاب مناسبترین نوع بتن برای پروژههای ساختمانی، میتوانید راهنمای تخصصی این موضوع را مطالعه نمایید.
در هنگام تخریب بتن باید به چه نکاتی توجه کرد؟
چه برای شکستن بتن از چکش تخریب استفاده کنید و چه از کتراک، حتی در سادهترین روشهای تخریب بتن نیز رعایت ایمنی از همه چیز مهمتر است. علاوه بر نکات ایمنی خاص هر روش، یکسری اصول کلی و مشترک برای همه روشهای تخریب وجود دارد که در ادامه بیان میشود:
لباس و تجهیزات محافظتی مناسب بسیار اهمیت دارد. حتماً از کفش ایمنی، کلاه، عینک و دستکش مخصوص استفاده کنید.
در روشهایی مثل کتراک یا استفاده از اسید که باعث ایجاد گرد و غبار یا بخارات شیمیایی میشوند، استفاده از ماسک ضروری است.
برای کار با ابزارهایی مانند پیکور که لرزش زیادی ایجاد میکنند، حتماً از دستکش ضدارتعاش استفاده کنید.
هنگام تخریب قطعات بزرگ بتنی مانند تیرها، مراقب باشید تا پایداری کلی سازه حفظ شود. در صورت نیاز، از قطعات و حمایتهای موقت برای استحکام بخشیدن به سازه استفاده کنید.
در جابهجایی و حمل قطعات شکسته شده، دقت زیادی به ایمنی افراد حاضر در محل و عابران داشته باشید.
هنگام از بین بردن بتن چه مواردی را باید در نظر گرفت؟
ابتدا باید طرح و روش کار را به دقت بررسی کنید. بهتر است پیش از شروع، نقشههای سازه را مطالعه کرده و نقاط حساس و اعضای اصلی را شناسایی نمایید.
ایمنی در اولویت است. کارگران باید از لباسهای محافظ، کلاه ایمنی، عینک، دستکش و ماسک مناسب استفاده کنند. منطقه کار باید به خوبی حفاظگذاری شده و علائم هشداردهنده نصب شود.
روش صحیح تخریب را انتخاب کنید. این روش میتواند دستی، مکانیکی با استفاده از ماشینآلات مانند پیکور، یا با مواد منبسط شونده باشد. انتخاب روش به عواملی مانند ضخامت بتن، محل کار و محدودیتهای محیطی بستگی دارد.
به محیط اطراف توجه کنید. لرزه و صدا میتواند برای سازههای مجاور یا افراد مزاحمت ایجاد کند. همچنین گرد و غبار ناشی از کار باید کنترل شود تا برای سلامتی و محیط زیست مشکلی پیش نیاید.
برق، آب، گاز و دیگر تاسیسات زیرزمینی یا درون دیوارها را شناسایی و مسیر آنها را مشخص کنید تا ضمن کار آسیب نبینند.
پس از اتمام کار، ضایعات و آوار باید به طور منظم و ایمن جمعآوری و حمل شوند.
ساده ترین روش تخریب بتن کدام است؟
هر کدام از روشهای از بین بردن بتن، خوبیها و کاستیهای خود را دارند. به عنوان نمونه، کار با چکش تخریب (پیکور) سر و صدای زیادی ایجاد میکند. همچنین، تخریب با پیکور فرآیندی کند است و برای پروژههای بزرگ مناسب نیست. روش واترجت اگرچه سریعتر است، اما معمولاً فقط در فضاهای صنعتی مانند معادن به کار میرود.
اگر به دنبال آسانترین راه برای تخریب بتن هستید، میتوانید از مواد شیمیایی مخصوص این کار کمک بگیرید. یکی از این مواد، کتراک است. کتراک یک پودر شیمیایی است که برای شکستن بتن، سنگ و ملات ساروج استفاده میشود. روش کار به این صورت است که پودر کتراک را با آب ترکیب میکنید و سپس آن را داخل سوراخهای ایجاد شده روی بتن میریزید.
پس از نفوذ کتراک به داخل بتن، این ماده با ایجاد نیروی کششی، بتن را میشکند. استفاده از کتراک هیچ سر و صدایی ندارد و سرعت عمل خوبی هم دارد؛ معمولاً بین ۸ تا ۲۴ ساعت نتیجه مطلوب حاصل میشود. کتراک برای تخریب بتنهای مسلح نیز بسیار مناسب است. همچنین قیمت کتراک زیاد بالا نیست و این روش، یک راه مقرونبهصرفه برای تخریب محسوب میشود.
البته به خاطر داشته باشید که کتراک یک ماده شیمیایی است. بنابراین هنگام استفاده از آن باید تمام اصول ایمنی را رعایت کنید. پوشیدن ماسک و دستکش ایمنی و همچنین دوری از محل پس از استفاده، از جمله این نکات مهم هستند.
هزینه تخریب بتن چقدر است؟
هزینه تخریب بتن به فاکتورهای مختلفی وابسته است. عواملی مانند نوع سازه، حجم بتن مورد نظر برای تخریب، وجود یا عدم وجود میلگرد در بتن و روشی که برای تخریب انتخاب میشود، همگی مستقیماً روی قیمت نهایی تأثیر میگذارند. به عنوان نمونه، تخریب بتن با استفاده از واترجت معمولاً هزینه بسیار بالایی دارد؛ چرا که این روش نیاز به دستگاههای جانبی خاصی دارد و همچنین مصرف آب بسیار زیادی دارد. به همین دلیل معمولاً از واترجت در کارهای حساس و صنعتی استفاده میگردد.
در پروژههای معمول ساختمانی، استفاده از پیکور رواج بیشتری دارد. برای تخریب بتن با پیکور، معمولاً باید دستگاه را اجاره کنید یا کار را به یک شرکت متخصص در این زمینه واگذار نمایید. در این حالت، هزینه بر اساس تعداد ساعات کاری محاسبه میشود. این روش عموماً مقرونبهصرفهتر است؛ اما سروصدای زیاد و دشواری کار با پیکور، در برخی پروژهها ممکن است باعث محدودیت در استفاده از این چکشهای تخریب شود.
استفاده از مواد شیمیایی مانند کتراک نیز یکی از روشهای نوین تخریب بتن محسوب میشود. هزینه استفاده از کتراک چندان بالا نیست؛ اما کاربرد کمتری دارد، زیرا کنترل دقیق میزان تخریب هنگام استفاده از آن دشوار است. وقتی مخلوط کتراک را داخل بتن تزریق میکنید، نمیتوانید به طور کامل نفوذ و اثر آن را مدیریت کنید. به همین علت، کتراک عمدتاً برای تخریبهای وسیع و در مواردی که نیاز به دقت بالا نیست، مورد استفاده قرار میگیرد؛ هرچند که سادهترین روش برای تخریب بتن به شمار میآید.
کدام روش تخریب بتن مناسبتر است؟
در این نوشتار رونیکس درباره تخریب بتن و روشها اجرای آن و ابزارآلات مورد نیاز برای تخریب بتن را بررسی کردیم و به نکاتی که باید در هنگام تخریب بتن رعایت کنیم، پرداختیم. در نهایت برای انتخاب بهترین روش تخریب بتن باید بگوییم که انتخاب بهترین روش بستگی به نوع پروژه، بودجه و حجم تخریب دارد. آیا تجربه تخریب بتن داشتهاید؟ شما چه روشی را برای تخریب بتن پیشنهاد میکنید؟ سوالات و نظرات خود را با ما به اشتراک بگذارید.
بیشتر بخوانید: راهنمای خرید دریل مناسب سوراخکاری بتن
بریکرهای پنوماتیک و هیدرولیک را به نقل از بتن شیمی خاتم بخوانید:
“در این روش، با کمک ماشینآلات دستی یا بومی تخریب بتن آغاز میشود، که شامل مراحل روسازی، عرشه پل و پی هستند. سطح کار به دست آمده با این روش به طور معمول به مقاومت بتن، اندازه چکش شکن ها، شرایط کار و میزان تقویت کننده فولادی استفاده شده در بتن، بستگی دارد. بنابراین استفاده از بریکرهای پنوماتیک و هیدرولیک، یک روش تخریب بتن مسلح به شمار میآید.”
به نقل از سایت وریا ماتک درباره تخریب بتن میتوان گفت:
“تخریب بتن با مواد منبسط شونده و شیمیایی
تخریب بتن به روش شیمیایی، ماده ای شیمیای و آبکی که تمایل به گسترش دارد، در الگوی خاصی از حفره ها قرار داده می شود.سپس بتن تخریب شده به راحتی توسط دست یا جرثقیل برداشته می شود. مانند استفاده از مواد کتراک برای تخریب بتن (در مقالات قبلی در مورد کتراک و استفاده از کتراک توضیحاتی ارائه شد)”
سوالات متداول
{“@context”:”https://schema.org”,”@type”:”FAQPage”,”mainEntity”:[{“@type”:”Question”,”name”:”چه روشهایی برای تخریب بتن وجود دارد؟”,”acceptedAnswer”:{“@type”:”Answer”,”text”:”برای از بین بردن بتن روشهای مختلفی مثل واترجت (فشار آب قوی)، پیکور، بیل مکانیکی، استفاده از اسید و همچنین مادهای به نام کتراک وجود دارد. انتخاب بهترین روش به عواملی مانند نوع کار، مقدار بودجه و حجم قسمتی که باید تخریب شود بستگی دارد.”}},{“@type”:”Question”,”name”:”تخریب بتن به چه دلیلی ممکن است که اتفاق بیفتد؟”,”acceptedAnswer”:{“@type”:”Answer”,”text”:”در پروژههای ساختمانی گاهی لازم است بخشی از بتن تخریب شود. این میتواند به دلایلی مانند اجرای بتن بر خلاف نقشه اولیه، تغییر در طرح سازه، اشتباه در هنگام اجرا، یا پایین بودن مقاومت بتن و سایر بخشهای سازه در زمان تقویت آن باشد.”}}]}
نظر شما در مورد این مقاله چیست؟