برای اندازهگیری مقادیر مختلف در برق، مثل مقدار ولتاژ، شدت جریان، میزان مقاومت یا ظرفیت خازن، و همچنین برای چک کردن سالم بودن قطعات، آزمایش اتصال مدار و بررسی کیفیت لحیمها، لازم است کار با مولتیمتر را بلد باشید. البته باید به خاطر داشته باشید که استفاده از مولتیمتر یا تعمیر وسایل برقی، نیازمند مهارت و تجربه کافی است و یک اشتباه کوچک میتواند پیامدهای خطرناکی در پی داشته باشد. به همین دلیل، برای تعمیر دستگاههای برقی یا انجام هر کار پیچیده الکتریکی، حتماً باید به یک تعمیرکار ماهر و متخصص مراجعه کنید.
اما برای آشنایی کلی با نحوه استفاده از این وسیله اندازهگیری دقیق، در این نوشته از مجله رونیکس، روش کار با مولتیمتر برای تعمیر ابزارهای برقی به شما آموزش داده میشود.
رونیکس را بخوانید!
بیشتر بخوانید: چطور ابزار دست دوم بخریم؟
اندازهگیری و بررسی ولتاژ با مولتی متر
اندازهگیری ولتاژ با مولتیمتر رونیکس
مولتیمترها در دو گونه آنالوگ و دیجیتال ساخته میشوند. پیش از شروع به کار با این دستگاه، لازم است با نوع آن، اجزای تشکیلدهنده و نحوه عملکرد آن آشنا شوید. به همین خاطر پیشنهاد میکنیم برای یادگیری روش کار با مولتیمتر دیجیتال، ابتدا دفترچه راهنمای آن را به دقت بخوانید.
با کمک حالت ولتمتر در مولتیمتر، میتوانید اختلاف ولتاژ بین دو نقطه را بسنجید. بررسی ولتاژی که از منبع تغذیه به یک وسیله میرسد، میتواند مشکلاتی مانند باتری کمتوان یا قطعات معیوب را نشان دهد. برای اندازهگیری ولتاژ با یک مولتیمتر دیجیتال، این مراحل را دنبال کنید:
مولتیمتر توانایی اندازهگیری هر دو نوع ولتاژ مستقیم (DC) و متناوب (AC) را دارد. اگر کنار حرف V یک خط صاف باشد، مربوط به ولتاژ DC است و اگر بالای حرف V علامت موجمانندی باشد، مربوط به ولتاژ AC است. با توجه به نوع قطعه، سلکتور دستگاه را روی محدوده ولتاژ AC یا DC تنظیم کنید. پراب سیاه را به پایانه منفی قطعه و پراب قرمز را به پایانه مثبت آن وصل کنید. سپس عدد نمایشدادهشده روی صفحه را بخوانید.
اندازهگیری جریان با مولتی متر
اندازهگیری جریان برق با مولتیمتر رونیکس
برای سنجش میزان جریان الکتریکی، میتوانید از مولتیمتر در حالت آمپرمتر استفاده کنید. این فرآیند معمولاً نیازمند وصل کردن مولتیمتر به مدار یا وسیلهی مورد نظر است.
ابتدا اطمینان حاصل کنید که برق قطعه یا مدار قطع است. سپس سیم مشکی را به درگاه COM و سیم قرمز را به درگاه mA (برای جریانهای کم) یا درگاه مخصوص جریانهای بالا وصل کنید. مولتیمتر باید به صورت سری در مسیر مدار قرار گیرد. پس از روشن کردن دستگاه، عدد نمایشدادهشده، میزان جریان عبوری را نشان میدهد.
آشنایی با مدلهای مختلف دریل رونیکس
اندازهگیری مقاومت با مولتی متر
اندازهگیری مقاومت با مولتیمتر رونیکس
برای سنجش مقاومت قطعات الکترونیکی، لازم است روش استفاده از اهممتر دیجیتال را بلد باشید. با انتخاب حالت اندازهگیری مقاومت روی مولتیمتر، میتوانید مقدار مقاومت وسیله را بخوانید. این روش برای شناسایی قطعات معیوب یا مقاومتهای نامناسب در مدارها بسیار کاربردی است.
برای شروع کار با مولتیمتر در حالت اهممتر، ابتدا برق دستگاه را قطع کنید و سپس پرابها را به مولتیمتر وصل نمایید. پراب قرمز را از جایگاه قبلی خارج کرده و به ترمینال VΩmA متصل کنید. دقت کنید که پراب مشکی معمولاً به ترمینال COM وصل است و نیازی به جابجایی آن نیست.
سلکتور را روی کمترین مقدار مقاومت تنظیم کنید و نوک دو پراب را به دو سر مقاومت مورد نظر بچسبانید. اگر روی صفحه نمایش علامت «I» یا «OL» مشاهده کردید، یعنی مقدار مقاومت از حد انتخاب شده بیشتر است. در این حالت، سلکتور را روی محدوده بزرگتری قرار دهید.
کلید سلکتور را طوری بچرخانید که روی محدوده اندازهگیری مقاومت قرار گیرد. چون مقدار دقیق مقاومت را نمیدانید، ابتدا بالاترین محدوده را انتخاب کنید. اگر عدد نمایش داده شده واضح نبود، سلکتور را به محدوده پایینتر تغییر دهید و دوباره پرابها را به دو سر مقاومت وصل کنید.
مولتیمتر برای نشان دادن مقدار مقاومت از نمادهای k (کیلو)، m (میلی) و M (مگا) استفاده میکند. آشنایی با این نمادها به شما کمک میکند تا نتیجه اندازهگیری را به درستی بخوانید.
با مدلهای مختلف کارواش رونیکس نیز بیشتر آشنا شوید.
تست دیود با مولتی متر
مولتیمترها اغلب قابلیت آزمایش دیود را هم دارند. این حالت به شما کمک میکند تا جهت صحیح عبور جریان در دیود را بررسی کنید و از سالم بودن آن مطمئن شوید.
برای آزمایش، ابتدا مولتیمتر را روی حالت تست دیود قرار دهید. سپس پرابهای دستگاه را به دو سر دیود متصل کنید. اگر دیود سالم باشد، در یک جهت عددی روی صفحه نمایش میبینید و در جهت دیگر عددی نمایش داده نمیشود. اما اگر در هر دو جهت عددی مشاهده نکردید یا برعکس، در هر دو جهت عدد نمایش داده شد، احتمالاً دیود خراب یا سوخته است. همچنین میتوانید از مولتیمتر برای بررسی مدارهای برق خودرو نیز استفاده کنید.
اندازهگیری سیکل و فرکانس با مولتی متر
برای اندازهگیری فرکانس و سیکل با مولتیمتر، ابتدا سلکتور دستگاه را روی علامت Hz تنظیم کنید. در این حالت، مولتیمتر میتواند تعداد سیکلها در ثانیه (بر حسب هرتز) را اندازه بگیرد. سپس، پراب قرمز (مثبت) و پراب سیاه (منفی) را به دو سر مدار یا قطعه مورد نظر وصل کنید. عددی که روی صفحه نمایش میآید، نشاندهنده فرکانس بر حسب هرتز است.
اگر در همین حالت، دکمه Select را فشار دهید، مقدار Duty Cycle نیز روی صفحه نمایش داده میشود. دقت کنید که این امکان در همه مولتیمترها موجود نیست و معمولاً در مدلهای پیشرفته و جدیدتر از سوی برندهای مختلف ارائه میشود.
اندازهگیری hFE با مولتی متر
یک کاربرد دیگر هر اهممتر، امکان سنجش ضریب تقویت ترانزیستور (hFE) است. برای یادگیری روش اندازهگیری hFE با مولتیمتر، ابتدا باید پایههای ترانزیستور را در سوکت مخصوص آن قرار دهید. اگر دستگاه شما دیجیتال باشد، مقدار hFE به طور مستقیم روی صفحه نشان داده میشود. در انواع مختلف اهممترها، محل نمایش یا بخش مربوط به اندازهگیری hFE ممکن است متفاوت باشد. در بعضی مدلها این قسمت روی بدنه اصلی دستگاه قرار دارد و در برخی دیگر روی رابط دو شاخهای جداگانه است.
نکته جالب این است که با یک مولتیمتر میتوانید دمای محیط را هم اندازه بگیرید. روش کار معمولاً به این شکل است که ابتدا دکمه Select را فشار میدهید و سپس گزینه temperature را انتخاب میکنید. در این حالت میتوانید واحد دما را به صورت سانتیگراد یا فارنهایت تنظیم کنید.
بعضی از مولتیمترهای دیجیتال موجود در بازار، قابلیت اندازهگیری مادون قرمز (IR) را نیز دارند. این ویژگی به شما اجازه میدهد برای برخی کارهای تخصصی الکترونیکی از اهممتر استفاده کنید. این دستگاه بدون نیاز به برق شهری و تنها با یک باتری کار میکند و بسته به ظرفیت باتری، نحوه و مدت استفاده از آن میتواند تغییر کند.
برای راهاندازی و استفاده از مولتیمتر معمولاً به یک یا چند باتری قلمی یا نیمقلمی نیاز دارید.
آموزش کار با مولتی متر به عنوان فازمتر
یکی دیگر از قابلیتهای این دستگاه، تشخیص سیم فاز است. همچنین میتوانید از انواع مولتیمتر دیجیتال برای این منظور بهره ببرید. روش کار به این صورت است که ابتدا کلید سلکتور را فشار داده و گزینه VAC را انتخاب میکنید. سپس دستگاه را روی حالت اندازهگیری ولتاژ تنظیم مینمایید.
پرابهای دستگاه نیز باید در جایگاه صحیح خود برای اندازهگیری مقاومت قرار گیرند تا بتوانید نتیجه اندازهگیری را روی صفحه نمایش مشاهده کنید. ممکن است برای افرادی که اولین بار است از مولتیمتر به عنوان فازمتر استفاده میکنند، درک اعداد نمایش داده شده کمی دشوار به نظر برسد؛ در حالی که عدد بزرگتر معمولاً نشاندهنده وجود برق فاز (چه در مصارف خانگی و چه صنعتی) است.
این وسیله برای تشخیص فاز در انواع پروژههای خانگی و صنعتی قابل استفاده میباشد.
بیشتر بخوانید: ۸ مورد از بهترین مارک مولتی متر [multimeter] به همراه ویژگی ها
نکات ایمنی کار با مولتی متر
برای استفاده ایمن و مؤثر از اهممتر و جلوگیری از مشکلات در حین کار، رعایت چند نکته ایمنی ضروری است:
پیش از شروع کار، مطمئن شوید دستگاه روی حالت مناسب تنظیم و کالیبره شده باشد. توصیه میشود قبل از هر بار استفاده، عمل کالیبراسیون را انجام دهید. کالیبراسیون به معنای بررسی و اطمینان از دقت اندازهگیریهای دستگاه است.
هنگامی که اهممتر به یک وسیله یا پریز برق وصل است، برای محافظت در برابر برقگرفتگی حتماً از دستکش ایمنی استفاده کنید.
قبل از اندازهگیری مقادیری مانند مقاومت، فرکانس یا سیکل، اطمینان حاصل کنید که دستگاه مورد اندازهگیری خاموش و در حالت غیرفعال است. توجه به این اصول ایمنی شما را از خطرات احتمالی مصون میدارد.
از آنجا که بیشتر اهممترهای موجود در بازار قابلیت اندازهگیری حالتهای مختلف مانند ولتاژ AC و DC، جریان AC و DC و موارد مشابه را دارند، همیشه پیش از شروع، حالت مناسب را برای پارامتر مورد نظر انتخاب کنید.
این دستگاه برای هر نوع اندازهگیری محدودههای متفاوتی دارد که باید آن را با توجه به پارامتر مورد نظر تنظیم کنید. اگر محدوده انتخاب شده بزرگتر از مقدار واقعی باشد، دقت اندازهگیری مولتیمتر کاهش مییابد.
اهممتر دارای دو پراب (سیم قرمز و سیاه) است. برای اندازهگیری ولتاژ، باید پرابها را به شکل درست به نقاط مورد نظر متصل کنید.
این وسیله معمولاً چهار دکمه اصلی دارد که هر کدام کاربرد خاصی دارند: دکمه REL برای صفر کردن مقادیر جریان و خازن، دکمه RANGE برای تغییر حالت از خودکار به دستی، دکمه HOLD برای ثابت کردن عدد روی نمایشگر و دکمه SELECT برای جابجایی بین حالتهای مختلف (مثلاً بین AC و DC یا بین واحدهای دما). شناخت این دکمهها و کارکرد آنها از اصول مهم کار با مولتیمتر است.
مولتی مترهای دیجیتال رونیکس، ایدهآل برای تست تجهیزات الکتریکی
مولتیمترهای رونیکس
استفاده از ابزارهای حرفهای و یادگیری روش کار با آنها، نقش مهمی در انجام دقیق و بیخطای کارهای فنی دارد. برای سنجش مقادیر مختلف الکتریکی مثل مقاومت، ولتاژ، جریان، ظرفیت خازن و موارد مشابه، لازم است از مولتیمترهایی با دقت خوب و عمر طولانی بهره ببرید. این ابزارها از ملزومات اصلی کار مهندسان و تعمیرکاران دستگاههای الکتریکی و همچنین تعمیر اینورترهای جوشکاری است. رونیکس به عنوان پیشرو در بازار ابزار ایران، انواع مولتیمترها را طراحی و به بازار عرضه کرده تا نیازهای مختلف شما را برطرف کند.
در این نوشته، روش استفاده از مولتیمتر برای تعمیر دستگاههای برقی را آموزش دادیم. با این حال پیشنهاد میکنیم برای انجام هرگونه تعمیر یا کار روی وسایل برقی، به یک تکنسین با تجربه مراجعه کنید و از دانش و مهارت او کمک بگیرید تا کار به شکل درست و ایمن انجام شود.
میتوانید دیدگاهها و پرسشهای خود را در همین صفحه، از طریق بخش نظرات با ما در میان بگذارید.
به نقل از یک سایت آموزشی در زمینه برق درباره کار با مولتیمتر آمده است:
“رنج بازر (بیزر):
از آنجایی که دانستن این بخش خیلی به درد یک برقکار می خورد، بد نیست که این مورد را هم یاد بگیرید. زیرا برای پیدا کردن سیم های تلفن و آیفون در برق ساختمان خیلی به کارتان می آید.روی بیشتر مولتی مترها گزینه ای هست که علامت یک زنگ یا یک بلندگوی درج شده که در تصویر بالا آن را با محدوده رنج بازر مشخص کرده ایم.فرض کنید که داخل یک لوله برق ۱۰ رشته سیم وجود دارد که همه آنها همرنگ هستند، و شما می خواهید از بین این ۱۰ رشته سیم، ۲ تا از آنها را مشخص کنید، کاری که می کنید این است که از یک سمت، سر آن دو سیم را لخت می کنید و به هم اتصال می دهید و از سمت دیگر مولتی متر را روی حالت تست بازر قرار میدهید و پراب ها را به صورت ۲ به ۲ و تصادفی روی تمام سیم ها تست می کنید. هر جا که مولتی متر به صدا درآمد، یعنی آن دو رشته سیم همان دو رشته سیمی هستند که از سمت دیگر به هم متصل شده اند.”
**پرسشهای متداول**
**مولتیمتر دیجیتال و آنالوگ چه تفاوتی با هم دارند؟**
مولتیمترهای آنالوگ معمولاً اندازه بزرگتری نسبت به نوع دیجیتال دارند، ساختار سادهتری دارند، تنظیم آنها به صورت دستی انجام میشود و دقت کمتری دارند. مولتیمترهای دیجیتال ابعاد کوچکتر، ساختار پیچیدهتر، سیستم تنظیم خودکار و دقت بالاتری ارائه میدهند.
**سلکتور چیست؟**
با چرخاندن پیچ انتخابگر یا سلکتور روی مولتیمتر، میتوانید کمیت مورد نظر خود (مانند ولتاژ، جریان یا مقاومت) را انتخاب کنید.
**AVO متر (AVO meter) چیست؟**
به مولتیمتر، AVO متر هم گفته میشود؛ زیرا توانایی اندازهگیری ولتاژ (V)، جریان (A) و مقاومت (O) را دارد.
{“@context”:”https://schema.org”,”@type”:”FAQPage”,”mainEntity”:[{“@type”:”Question”,”name”:”مولتی متر دیجیتال و آنالوگ چه تفاوتی با هم دارند؟”,”acceptedAnswer”:{“@type”:”Answer”,”text”:”مولتی مترهای آنالوگ ابعاد بزرگتری نسبت به مولتی مترهای دیجیتال دارند؛ ساختار سادهای دارند؛ به صورت دستی کالیبره میشوند و دقت کمتری دارند. مولتی مترهای دیجیتال دارای ابعاد کوچکتر، ساختار پیچیده، سیستم کالیبراسیون اتوماتیک و دقت بالا هستند.n”}},{“@type”:”Question”,”name”:”سلکتور چیست؟n”,”acceptedAnswer”:{“@type”:”Answer”,”text”:”با چرخاندن پیچ انتخابگر یا سلکتور مولتی متر میتوانید پارامتر مورد نظر (ولتاژ، جریان و مقاومت) را انتخاب کنید.n”}},{“@type”:”Question”,”name”:”AVO متر (AVO meter) چیست؟n”,”acceptedAnswer”:{“@type”:”Answer”,”text”:”به مولتی متر AVO متر هم میگویند؛ چراکه ولتاژ (V)، آمپراژ (A) و اهم (O) را اندازهگیری میکند.”}}]}
نظر شما در مورد این مقاله چیست؟