در نوشتههای قبلی درباره معنای گام در موسیقی صحبت کردیم. شاید برای شما این پرسش پیش آمده باشد که نامهای مختلف گامها از کجا میآیند؟ در این نوشته از وبلاگ ندابلاگ میخواهیم روش نامگذاری گامهای موسیقی و گونههای مختلف آن را برای شما توضیح دهیم. تا پایان این مطلب با ما همراه بمانید.
در صورت علاقهمندی، مطلب ۱۰ حقایق جالب درباره پیانو که هرگز نشنیدهاید! را از دست ندهید.
توصیه میکنیم حتماً مقاله راهنمای انتخاب ساز (۷ نکته کلیدی) را مطالعه کنید.
گام در موسیقی چگونه نامگذاری می گردد؟
نام هر گام بر اساس نت آغازین آن انتخاب میشود. برای نمونه، گام «لا» با نت لا شروع میگردد و با طی کردن فاصلههای معین (پردهها) به اکتاو یا نت هشتم (نت «لا»ی بعدی) میرسد.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه موسیقی اوپنهایمر چطور ساخته شد؟.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب بهترین درامر های جهان چه کسانی هستند؟ را بخوانید.
بخش دوم نام یک گام، نشاندهندهی الگویی است که برای پیمودن این فاصلهها تا نت هشتم استفاده میشود. به طور مثال، گام دو ماژور (یا دو بزرگ) از نت دو آغاز میشود و فاصلههای آن مطابق با تعریف گام ماژور تنظیم شده است.
انواع گام :
در موسیقی غربی، گامهای گوناگونی به کار میرود. از میان آنها، دو نوع گام بسیار مهم و پرکاربرد هستند: گام کروماتیک و گام دیاتونیک.
گام کروماتیک :
در این گام سیزده صدا وجود دارد. همانطور که پیش از این نیز اشاره شد، نت آغازین و پایانی این گام یکسان هستند و فاصلهٔ بین هر نت با نت بعدی، نیمپرده است.
گام دیاتونیک: این گام از هشت نت تشکیل شده است و در آن هم فاصلهٔ نیمپرده و هم فاصلهٔ پرده کامل دیده میشود. این گام، مهمترین و پرکاربردترین گام در موسیقی به شمار میرود و خود به دو دستهٔ اصلی تقسیم میشود.
گام مینور:
در این گام، فاصلهی میان همهی نتها یک پرده است، به جز دو جای خاص: فاصلهی بین نت دوم و سوم و همچنین بین نت پنجم و ششم که نیمپرده میباشد. برای نمونه، نتها در گام لا مینور به این صورت است: لا، سی، دو، ر، می، فا، سل، لا. در این گام، فاصلهی بین نتهای «سی تا دو» و «می تا فا» نیمپرده است و مابقی نتها با فاصلهای یکپردهای کنار هم قرار میگیرند.
گام ماژور:
در این مرحله، فاصلهٔ همهٔ نتها با یکدیگر، یک پرده کامل است. تنها دو استثنا وجود دارد: فاصلهٔ بین نت سوم و چهارم، و همچنین فاصلهٔ بین نت هفتم و هشتم، که هر کدام نیمپرده است.
گام عربی
این گام، همانطور که از نامش مشخص است، یک گام با ریشه عربی است و در گروه گامهای شرقی جای میگیرد. گامی دلنشین است که راز و رمز صحرا و بیابانهای عرب را در خود پنهان کرده. امروزه این گام بسیار مورد توجه موسیقیدانان قرار گرفته، تا جایی که حتی نوازندگان غربی نیز گاهی آن را در آثار خود به کار میبرند. جو ساتریانی در قطعهی «ملودی شرقی» از این گام استفاده کرده است.
دستگاه :
در موسیقی سنتی ایران، به جای واژه گام از اصطلاح دستگاه استفاده میشود. موسیقی ایرانی بر پایه هفت دستگاه اصلی شکل گرفته است. هر دستگاه نیز بخشهای کوچکتر و متنوعی دارد که به آنها گوشه میگویند.
نام این هفت دستگاه اصلی به شرح زیر است:
۱ – شور
۲ – همایون
۳ – سهگاه
۴ – چهارگاه
۵ – راستپنجگاه
۶ – نوا
۷ – ماهور
نظر شما در مورد این مقاله چیست؟