احتمالاً بارها شنیدهاید که به پیانو «ساز مادر» میگویند. خیلی از کارشناسان موسیقی باور دارند پیانو یک ساز پایه و کامل به شمار میرود و حتی آن را با عنوان پادشاه سازها یا کاملترین ساز جهان میشناسند. اما چرا چنین لقبهایی به این ساز داده شده است؟ در این نوشته از وبلاگ ندابلاگ، به این پرسش پاسخ میدهیم. پس پیشنهاد میکنیم تا پایان این مطلب همراه ما بمانید.
ویژگی های مهم ساز پیانو
پیانو، در میان سازهای رایج، بیشترین محدوده صوتی را دارد (به جز ارگ کلیسا). این ساز در شکل معمول خود هشت اکتاو را پوشش میدهد و میتواند فرکانسهایی از حدود ۲۷ تا ۴۱۸۶ هرتز تولید کند. در مقایسه، ساز ویولون تنها حدود پنج اکتاو صدا دارد و حتی بهترین خوانندهها هم معمولاً فقط تا سه اکتاو را میتوانند بخوانند.
پیانو از تعداد بسیار زیادی قطعه ساخته شده که بیش از ۱۲ هزار عدد هستند. از این تعداد، حدود ۱۰ هزار قطعه قابلیت حرکت دارند. برای تولید صدای باکیفیت در پیانو، لازم است که تقریباً ۷۵۰۰ قطعه از آن به شکلی هماهنگ و دقیق با یکدیگر کار کنند. این همکاری دقیق و تعداد زیاد قطعات، یکی از دلایل اصلی برتری پیانو و محبوبیت آن در بین دوستداران موسیقی است.
ساز مادر چیست؟
برای پاسخ به این پرسش، میتوانیم از دو زاویه به موضوع نگاه کنیم. اگر منظورمان سازی باشد که از ابتداییترین شکل خود پدید آمده و موسیقی را پایهگذاری کرده، در آن صورت سازهای کوبهای را میتوان به عنوان ساز اصلی در نظر گرفت. اما اگر قواعد نغمهپردازی و هماهنگی صداها را هم مد نظر قرار دهیم، آن وقت میتوان پیانو را ساز مادر نامید.
چرا پیانو ساز مادر است؟
این نام بر روی پیانو گذاشته شده، چون این ساز میتواند تعداد بسیار زیادی صداهای مختلف ایجاد کند. در حالی که دیگر سازها چنین قابلیتی ندارند و فقط میتوانند محدوده کوچکی از صداها را تولید کنند.
دلایل انتخاب پیانو به عنوان ساز مادر
در بین سازهای گوناگونی که میتوان با آنها هم آهنگ و هم نوایی ساخت، پیانو سازی است که در سراسر جهان نوازندگان بسیار زیادی دارد و افراد زیادی توانایی نواختن آن را دارند.
نکتهٔ جالب دیگر دربارهٔ پیانو این است که نوازندگان در سبکهای مختلف توانستهاند با آن، صدایی را که میخواهند به دست آورند و قطعههای موسیقی گوناگونی را با آن خلق کنند. از میان این نوازندگان و آهنگسازان میتوان به موتزارت، بتهوون و دیگر چهرههای سرشناس موسیقی کلاسیک اشاره کرد.
برای مطالعه بیشتر، به لباسی از جنس صدا برای ناشنوایان سری سر بزنید.
دلیل دیگر محبوبیت پیانو، انعطاف و سازگاری آن است. برخلاف سازهای دیگر آن دوره مانند هارپسیکورد یا ارگ، پیانو میتوانست دامنهای گسترده از صداهای نرم و آرام تا صداهای بلند و پرقدرت تولید کند. این ویژگی باعث شد برای سبکهای مختلف موسیقی، از کلاسیک گرفته تا جاز و راک اند رول، مناسب باشد.
گاهی نوازنده جای دستهایش را روی کلیدهای پیانو عوض میکند و گاهی هم بدون آن که کلیدی را با انگشت شست فشار دهد، فقط از دیگر انگشتانش برای نواختن استفاده میکند.
تاچینس مانس
صدای نتها در پیانو به نیرویی بستگی دارد که با انگشتان خود روی کلیدهای آن وارد میکنید. اگر انگشتان را به نرمی روی کلیدها فشار دهید، صدایی آرام و ملایم از پیانو شنیده میشود. هرچه این فشار بیشتر شود، صدای پیانو نیز قویتر و بلندتر میشود، انگار که صدای بلندگو را زیاد کردهباشید. به این ویژگی «تاچینس مانس» گفته میشود.
معمولاً در قطعات عاشقانه و احساسی، نوازنده با لطافت و آرامش روی کلیدها ضربه میزند. اما در قسمتهای پرشور و هیجانی موسیقی، مانند قطعات راک یا بلوز، ضربهها محکمتر و پرانرژیتر هستند.
یکی دیگر از ویژگیهای جالب پیانو، توانایی آن در ایجاد چندین خط ملودی همزمان است. این قابلیت، پیانو را به ساز منحصربهفردی تبدیل کرده است. افزون بر این، بسیاری از موسیقیدانان و هنرجویان معتقدند که پیانو از دلنشینترین سازهاست. حتی افراد عادی که دانش موسیقی ندارند نیز اغلب با این نظر موافقند.
پیانو فقط برای موسیقی کلاسیک استفاده نمیشود. امروزه بسیاری از موزیسینها از این ساز در قطعات خود بهره میبرند. از جمله این هنرمندان میتوان به التون جان، آرتا فرانکلین و آلیشا کیز اشاره کرد.
در این مقاله ایوت گریگوریان مدرس پیانو اطلاعات مفیدی آمده است.
نظر شما در مورد این مقاله چیست؟