حتماً دیدهاید که در زمان جنگ یا رویدادهای ملی، با پخش سرودها و آهنگهای ویژه، احساس غرور و هیجان خاصی به وجود میآید. این نوع موسیقیها ویژگیهایی دارند که آنها را در گروه «موسیقی حماسی» جای میدهند. در ادامه این نوشته از وبلاگ ندابلاگ، بیشتر با موسیقی حماسی آشنا خواهید شد.
موسیقی حماسی
از آغاز زندگی انسان روی زمین، زمانهای بسیار کمی بوده که مردم در آرامش و صلح کامل زندگی کنند. همیشه جنگ هم بخش جداییناپذیر از تاریخ بشر بوده است. به همین دلیل، در تمام این نبردها، موسیقی نقش مهمی داشته است.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه گیتار یا سه تار؟ کدام برای من مناسب است؟.
از گذشتههای دور، آهنگهای جنگافزار باعث روحیهبخشی سربازان و کمک به پیروزی آنها میشدهاند. این نوع موسیقی برای برانگیختن حس میهندوستی، ایجاد شجاعت و جسارت ساخته شده و بهویژه در موسیقی نظامی از سازهایی استفاده میشود که صدای بلند، واضح، قدرتمند، باوقار، باشکوه و انرژیبخش دارند.
سربازانی که برای این کار آموزش دیده بودند، در جلوی سپاه حرکت میکردند و در منظم کردن نیروها، پیش بردن آنها، و تشویق و انگیزه دادن به دیگر سربازان نقش کلیدی ایفا میکردند.
تعریف حماسه
حماسه نوعی شعر روایی و توصیفی است که داستانهای پهلوانی، دلاوریها و افتخارات یک فرد یا یک قوم را به تصویر میکشد. این قالب ادبی، ابعاد گوناگون زندگی قهرمانان و جامعه آنها را در بر میگیرد و معمولاً به صورت شعر سروده میشود.
در مقابل، به داستانها و موضوعات غیرجنگی و عاطفی در ادبیات، غنایی یا بَزمی گفته میشود.
رمان دن کیشوت نمونهای برجسته از آثار حماسی به شمار میرود.
منظومههای حماسی
پژوهشگران، شعرهای حماسی را به دو گروه اصلی تقسیمبندی کردهاند:
نوع اول، حماسههای طبیعی و ملّی هستند که خود شامل دو دسته میشوند:
– حماسههای اساطیری و پهلوانی، مانند بخش بزرگی از شاهنامه فردوسی
– و حماسههای تاریخی، مانند شاهنامه ابومنصوری
نوع دوم، حماسههای مصنوعی هستند؛ مانند اثری با عنوان “هانرید” سرودهٔ ولتز.
توصیه میشود به مطالعه مقاله صفر تا صد روانشناسی موسیقی! ادامه دهید.
واژههای “یلنامه” و “پهلواننامه”، برابرهای پارسی سره برای واژهٔ عربی “حماسه” به شمار میروند. “یل” در زبان فارسی به معنای پهلوان است.
ویژگی موسیقی حماسی
در دنیایی که بیشتر بر قدرت جسمانی تمرکز داشت، هنرهای گوناگون حتی در قالب نظامی نیز نقش مهم و جدی خود را حفظ کردهاند. زیرا از یک سو برای برقراری امنیت، باید عدالت در کشور حاکم میشد و از سوی دیگر، لازم بود در دل دشمنان ترس ایجاد شود و همزمان، روحیه سربازان، جنگجویان و مردم خودی نیز تقویت گردد. احساس شجاعت و عشق به میهن، همواره با شنیدن موسیقیهای حماسی در دلها زنده میشد.
موسیقی حماسی
موسیقی همواره یکی از رایجترین راهها برای زنده نگه داشتن روحیه حماسی در میدان نبرد بوده و هست. این نوع موسیقی در ایران پیشینهای بسیار دیرینه و کهن دارد.
سرودهای رزمی نیز در برانگیختن و بیدار کردن حس شجاعت و دلیری سربازان و کمک به پیروزی آنان در برابر دشمن، ابزاری بسیار تأثیرگذار بودهاند. یکی از کارکردهای موسیقی نظامی، ایجاد ترس در دل دشمن و تقویت روحیه شجاعت و استواری در سربازان خودی است.
موسیقی نظامی
در موسیقی نظامی از سازهایی استفاده میشود که صدای بلند، قدرتمند و باشکوهی دارند. این سازها هم روحیه سربازان خودی را بالا میبرند و هم در دل دشمنان ترس و وحشت ایجاد میکنند.
معمولاً سازهای بهکار رفته در گروههای موسیقی نظامی شامل سازهای بادی، سازهای کوبهای و همچنین سازهای سنتی ایرانی مانند نقاره میشوند که در مکانهایی به نام نقارهخانه نیز نواخته میشدهاند. قطعات موسیقی نظامی اغلب با سازهای بادی مثل شیپور یا کرنا اجرا میشدند و همراه با طبل، دهل یا نقاره نواخته میشدند؛ گاهی هم به صورت تکنوازی و تنها با یک ساز اجرا میشدند.
در کتاب تاریخ موسیقی ایران درباره موسیقی نظامی چنین آمده است که در میدانهای نبرد، برای تشویق سپاهیان و ترساندن دشمنان و نیز برای ایجاد هماهنگی در حمله، عقبنشینی و دیگر تاکتیکهای جنگی، از سازهای پرصدا و مهیب بادی و کوبهای مانند انواع بوق و طبل استفاده میشده است.
سازهای موسیقی حماسی
سازهای کوبهای و بادی به خاطر سبکی و صدای رسایی که دارند، بیشتر از بقیه سازها در موسیقیهای حماسی و نظامی به کار میرفتهاند. انواع طبلها و شیپورهای قدیمی در ایران و دیگر کشورها، در مراسم و صحنههای پرشور و حماسی نواخته میشدند.
نظر شما در مورد این مقاله چیست؟