آهنگهای قدیمی و نوای آنها برای خیلی از ما، گذشته از یادآوری خاطرات، ارزشمند و ستودنی هستند چون از غنای هنری و زیبایی بسیاری برخوردارند. علیاکبر شیدا به عنوان بنیانگذار اصلی تصنیف و ترانه به شکل امروزی آن شناخته میشود و صاحب مشهورترین قطعات موسیقی ایرانی در یک قرن اخیر است. در این نوشته از وبلاگ ندابلاگ، بیشتر با زندگی و آثار این هنرمند آشنا خواهید شد.
علیاکبر شیدا
میرزا علیاکبر شیدا، هنرمند ایرانی، در سال ۱۲۵۹ قمری در شهر شیراز چشم به جهان گشود. او موسیقیدان، شاعر، ترانهسرا و خوشنویس بود. شیدا انسانی خاکی، بیآلایش، فروتن و خوشقلب بود. نه تنها در ساختن و خواندن تصنیفها استاد بود، بلکه با ساز سهتار نیز آشنايی داشت.
او در شعر و ترانههایش “شیدا” تخلص میکرد و به دلیل پیوند با جمع درویشان، نام “مسرورعلی” را نیز برای خود برگزید. با این که حاکم شیراز از او پشتیبانی میکرد، آنجا را ترک گفت و در خانقاه، به جمع صفا علیشاه ظهیرالدوله پیوست و راه زهد، درویشی و فقر عارفانه را در پیش گرفت.
علیاکبر شیدا آفریننده مشهورترین آثار موسیقی ایرانی در صد سال اخیر است. تصنیفها، شعرها و نغمههای عاشقانه او بخشی گرانبها از خاطره جمعی ایرانیان از دهه ۱۳۲۰ به بعد است که با راهاندازی رادیو ایران گسترش یافت. این تأثیر ژرف، حتی پس از شصت سال و با وجود محدودیتهای فراوان بر اجرای آثارش – به ویژه آنهایی که با صدای خوانندگان زن خوانده شده – همچنان پایدار مانده است.
اگر سوالاتی دارید، مقاله بررسی تاثیر موسیقی موتزارت بر روی مغز به شما کمک خواهد کرد.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه موسیقی کانتری چیست ؟.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله پهلوان آواز ایران کیست؟ مراجعه کنید.
با وجود جایگاه بلند و نامآوری شیدا، جز چند گفته از عارف و روحالله خالقی که در نوشتههای مختلف تکرار شده، تاکنون پژوهش جداگانه و مستقلی درباره زندگی و کارهای او انجام نگرفته است.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره خانه اپرای سیدنی، یکی از مهمترین مراکز هنرهای نمایشی بیابید.
جنبش ادبی بازگشت
شیدا در روزگار اوج جریان ادبی «بازگشت» پرورش یافت. این جنبش ادبی که برای نزدیک به یک سده بر شعر دوران قاجار چیره بود، شکل منسجم خود را بیش از هر چیز مدیون پیدایش انجمن ادبی نشاط است. این انجمن در زمان پادشاهی فتحعلی شاه قاجار به دست «میرزا عبدالوهاب نشاط» که خود شاعری نامدار بود، پایهگذاری شد. سالها بعد، حتی در زمانی که شیدا تصنیف میساخت، این انجمن در اصفهان به پرورش شاعران بزرگ میپرداخت و آنان را به دربار معرفی میکرد.
اگر به این موضوع علاقه دارید، آشنایی با ساز داربوکا، تنبک خارجی را از دست ندهید.
شیدا برای مدتی طولانی به عنوان منشی و کاتب در اداره حکومتی فارس کار میکرد. فتحعلی خان صاحب دیوان، حاکم فارس، به او لطف ویژهای داشت. شیدا همراه او به تهران آمد و در این شهر ساکن شد. در تهران نیز افراد بانفوذی مانند اتابک، شعاع السلطنه و حاجب الدوله به او توجه نشان دادند.
شیدا به حاج میرزا حسن صفی علیشاه، از بزرگان سلسله نعمتاللهی، علاقهمند بود و به همین سبب لقب «مسرور علی» به او داده شد.
بنیانگذار واقعی تصنیف و ترانه به معنای امروزی
میرزا علیاکبر شیدا را باید به راستی بنیانگذار اصلی تصنیف و ترانه به مفهوم امروزی آن دانست. او راه را برای عارف در ساختن تصنیف گشود و راهنمای او بود. به بیان دیگر، تاریخ تصنیفسازی و ترانهسرایی در ایران با شیدا شروع میشود؛ زیرا تصنیفهای پیش از او هرگز ساختار و قالب تصنیفهای او را نداشتند و شعر و موسیقی در آنها تا این اندازه با هم هماهنگ و همراه نبودهاند.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره بیوگرافی مژگان شجریان بیابید.
درگذشت :
میرزا علیاکبر شیدا سرانجام در سال ۱۳۲۴ هجری قمری چشم از جهان فروبست و پیکر او در قبرستان ابنبابویه به خاک سپرده شد.
نظر شما در مورد این مقاله چیست؟