حتماً تا به حال شنیدهاید که در مورد کسی میگویند: “نانش را آجر کرده” یا “نان کسی را آجر کردن”. این ضربالمثل یک معنای خاص و پرمفهوم دارد.
در نگاه اول، شاید این سؤال برایتان پیش بیاید که چرا “آجر”؟ مگر نان و آجر چه ارتباطی با هم دارند؟
در گذشته، نان قوت اصلی و پایه زندگی مردم بود. اگر کسی نان نداشت، در واقع زندگی برایش سخت و طاقتفرسا میشد. از طرفی، آجر نماد چیزی سفت، سخت و غیرقابل خوردن است.
وقتی میگویند “نان کسی را آجر کردند”، یعنی شرایطی برایش به وجود آوردند که زندگی بر او بسیار سخت و دشوار شد. کاری کردند که نان و روزیِ او، دیگر به راحتی و گوارایی گذشته نباشد؛ بلکه مانند خوردن یک تکه آجر، سخت و عذابآور گردد.
به بیان سادهتر، این ضربالمثل اشاره به این دارد که فردی با کارهایش (یا دیگران با اقداماتشان) باعث شدهاند که معیشت و گذران زندگی برای شخصی بسیار مشکل شود و رنج و مشقت زیادی را تحمل کند.
در این نوشته میخواهیم ببینیم این ضربالمثل کهن ایرانی چه معنایی دارد و چه مفهومی را میرساند.
معنی ضرب المثل نان کسی را آجر کردن یعنی چه؟
۱- یعنی وقتی کسی مانع کار و کسب دیگری شود و راه درآمدش را ببندد.
۲- این ضربالمثل زمانی به کار میرود که فردی از روی دشمنی یا حسادت، باعث شود دیگری نتواند امرار معاش کند و زندگی بر او سخت و طاقتفرسا گردد.
۳- منظور از “نان”، درآمد و روزی هر فرد است که با تلاش و زحمت به دست میآید. در اینجا نان گرم و نرم را به آجر سفت تشبیه کردهاند؛ یعنی روزیِ نرم و خوردنی را به چیزی سخت و غیرقابل خوردن تبدیل کردن.
۴- یعنی کسی را در رنج و تنگنا انداختن و زندگی را بر او دشوار کردن.
۵- نان گرم و تازهای که از تنور بیرون میآید، اگر مانند آجری شود که از کوره درمیآید، هم سفت است و هم خوردنش ممکن نیست و حتی به دندان آسیب میزند.
شاعر میگوید:
تيغ بُران گر بدستت داد چرخ روزگار
هرچه می خواهی ببُر اما نبُر نان کسی
پیشنهاد:
ضربالمثلهای بیشتری بخوانید.
اختصاصی–ندابلاگ
نظر شما در مورد این مقاله چیست؟