همانطور که میدانید، ضربالمثلها بخش مهمی از فرهنگ و زبان ما هستند و هر کدام داستان و مفهومی پشت خود دارند. یکی از این ضربالمثلها، “برج زهر مار بودن” است.
این عبارت برای توصیف کسی به کار میرود که بسیار ظالم، خطرناک و بدجنس است. در واقع، وقتی میگویند فلان شخص “برج زهر مار” است، یعنی آن فرد آنقدر شرور و پلید است که گویی برجی از سم و کینه است و هیچ خوبی در او یافت نمیشود.
مار از دیرباز در بسیاری از فرهنگها نماد حیلهگری و زهرآلودگی بوده است. “زهر” هم که نماینده سم، کینه و شرارت است. وقتی این دو با کلمه “برج” ترکیب میشوند، تصویر یک دشمن بسیار قدرتمند و سمی را در ذهن ایجاد میکنند که از بالا به همه چیز تسلط دارد و از شرش گریزی نیست.
به بیان سادهتر، این ضربالمثل به ما هشدار میدهد که با برخی افراد به کلی نباید رابطه داشته باشیم، چون نیت آنها فقط آسیب زدن است و مانند یک مار زهری، نزدیک شدن به آنها عواقب بدی دارد. این مثل بر خصلت خبیث و ذات پلید یک فرد تأکید میکند.
در این بخش، به بررسی معنی و مفهوم این ضربالمثل ایرانی میپردازیم. در ادامه همراه ما باشید.
ضرب المثل برج زهر مار بودن کنایه از چیست؟
1- این اصطلاح معمولاً برای کسانی به کار میرود که خلق و خوی تند و تیزی دارند و با کوچکترین حرفی، سریع عصبانی شده و پرخاش میکنند؛ مثل ماری که آماده است تا نیش بزند و زهرش را بریزد!
2- در این مثل، فرد عصبانی به ماری تشبیه شده که قصد نیش زدن دارد. شاید دلیل این نامگذاری به گذشته برگردد؛ وقتی مارهای سمی را در بیابان میگرفتند، آنها را در محفظهای شبیه برج نگه میداشتند تا فرار نکنند و به کسی آسیبی نرسانند.
3- همچنین ممکن است ریشه این نامگذاری به ماههای میلادی و برجهای فلکی مرتبط باشد. در نجوم، دوازده برج فلکی وجود دارد که نامهای آنها به ترتیب اینهاست:
حَمَل (بره)
ثَور (گاو)
جَوزا (دو پیکر)
سَرَطان (خرچنگ)
اَسَد (شیر)
سُنبُله (خوشه)
میزان (ترازو)
عَقرب (کژدم)
قَوس (سنتور)
جَدْی (بز)
دَلو (آبریز)
حوت (ماهی)
در میان این برجها، نام “برج زهرمار” وجود ندارد، اما به شوخی به کسی که خیلی زود عصبانی میشود، میگویند انگار در برج زهرمار به دنیا آمده! گویی در ماهی متولد شده که صورت فلکی آن به نیش مار شبیه است و برای همین همیشه میخواهد با حرف زدنش دیگران را آزار دهد.
4- یعنی وقتی فلانی عصبانی میشود، شبیه ماری میشود که آماده نیش زدن است!
5- این ضربالمثل از نظر معنایی نزدیک است به ضربالمثل “با یک من عسل هم نمیشود خوردش”!
نظر شما در مورد این مقاله چیست؟